22 Σεπτεμβρίου 2017

From Doxiadis’ Theory to Pikionis’ Work: Reflections of Antiquity in Modern Architecture


In this book, Tsiambaos redefines the ground-breaking theory of Greek architect and town planner Constantinos A. Doxiadis (The Form of Space in Ancient Greece) and moves his thesis away from antiquity and ancient architecture, instead arguing that it can only be understood as a theory founded in modernity.  In light of this, the author explores Doxiadis’ theory in relation to the work of the controversial Greek architect Dimitris Pikionis. This parallel investigation of the philosophical content of Doxiadis’ theory and the design principles of Pikionis’ work establishes a new frame of reference and creates a valuable and original interpretation of their work. Using innovative cross-disciplinary tools and methods which expand the historical boundaries of interwar modernism, the book restructures the ground of an alternative modernity that looks towards the future through a mirror that reflects the ancient past. From Doxiadis’ Theory to Pikionis’ Work: Reflections of Antiquity in Modern Architecture is fascinating reading for all scholars and students with an interest in modernism and antiquity, the history and theory of architecture, the history of ideas and aesthetics or town planning theory and design.


"Tsiambaos’ exploration of the intertwined trajectories of Doxiadis, whose theory on the use of viewpoints in Ancient Greek architecture kick started his career, and of Pikionis, an architect whose status in twentieth-century Greek architecture amounts to "legendary", makes clear how both men put forward seeing as an act capable of unifying the subject and of bridging the dichotomies and contradictions faced by architecture in a modern world. In more general terms, this book helps to lay bare the complicated relationships that emerged over the course of the twentieth century between history, historiography and design theory." – Maarten Delbeke, Chair for the History and Theory of Architecture, ETH Zurich, Switzerland

"This is a book with many benefits: not only it sheds light on two major Greek architects of the 20th century, who are understudied and poorly known to the Western readership, but also – by doing so – it manages to unveil the complex mechanics of the architectural modernity. In his intelligent analysis of this complexity, Kostas Tsiambaos takes advantage of the apparent opposition between his two heroes – the tradition related Dimitris Pikions and his student (at the National Technical University of Athens) Constantinos Doxiadis, future oriented. This allows him to unravel the subtle threads uniting the two architects, their understanding of space and time, which enabled them to see architecture in its spiritual connection to the world. Exploring these multilayered interactions with history and place (and metaphysics), the book goes beyond the work and thinking of Pikionis and Doxiadis, turning them into inspiring and symptomatic figures of the 20th century architectural modernity." - Carmen Popescu, Professor of Architectural History, Ecole nationale supérieure d'architecture de Bretagne, France

"Playing on the schematism of its title, this book claims that architecture’s ‘theory’ and ‘work’ are intrinsically connected, and so are its pasts and its presents, if Architecture is to keep projecting futures. Weaving a complex web of references, this original reexamination of Pikionis and Doxiadis "in relation" questions those appeasing dualistic histories of architecture that relegate them to a scene of alternative modernism. Here instead they unsettle modernism’s certainties and expose its contradictions, and thus speak to the present of Architecture." - Teresa Stoppani, Professor of Research in Architecture, London South Bank University

Table of Contents

Foreword by Maarten Delbeke


1. Structures of Vision

2. Ancient Greek Optics and Modern Visual Aesthetics

3. Seeing is Knowing

4. Ancient Communities

5. Built Images: Dream Settings



7 Σεπτεμβρίου 2017



Η ελληνική ομάδα εργασίας του DO.CO.MO.MO. και η Σχολή Αρχιτεκτόνων Mηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης συνδιοργανώνουν επιστημονική συνάντηση με θέμα: Tο μοντέρνο βλέμμα στην ‘ελληνική’ φύση.  

Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στα Χανιά στις 25-26 Μαΐου 2018.

Ένα μεγάλο μέρος της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα αναπτύχθηκε μέσα σε ένα φυσικό περιβάλλον με ιδιαίτερη ταυτότητα. Έλληνες αλλά και ξένοι αρχιτέκτονες δημιούργησαν έργα αναπτύσσοντας έναν γόνιμο διάλογο με τη φύση, κάποιες φορές αντιπαρατιθέμενοι σε αυτήν ενώ κάποιες άλλες «κατασκευάζοντάς» την, επιχειρώντας την σχεδιαστική αναπαράστασή της.

Κάθε συνάντηση όμως της αρχιτεκτονικής με τη φύση, βασισμένη στην ιδέα ότι ο άνθρωπος είναι ικανός να τη «βελτιώσει», δεν είναι τίποτα άλλο από έκφραση αξιών και ιδεών. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην Ελλάδα καθότι το ελληνικό τοπίο πέραν της αισθητικής ιδιαιτερότητάς του διαθέτει ευρύτερο ιδεολογικό βάρος μέσω των φιλοσοφικών ιδεών που έχουν διατυπωθεί γι αυτό. Σε αυτό έρχεται να προστεθεί η προσπάθεια απόδοσης του ορισμού της «ελληνικότητας» μέσω ενός γεωμορφολογικού ντετερμινισμού με αναφορά στο ελληνικό τοπίο.

Η σχέση αρχιτεκτονικής και ελληνικής φύσης εμφανίζει πολλαπλότητα θεωρώντας τη φύση ως μυθολογικό τόπο αλλά και συμβολικό χώρο, ως γεωλογική μορφολογία αλλά και τοπιακή κλίμακα, ως ενεργειακό πόρο αλλά και κατασκευαστικό υλικό, ως οικολογική συνείδηση αλλά και βιομορφική αναφορά. Παράλληλα αναδεικνύει την αντίθεση του άστεως με την ύπαιθρο, θεωρώντας την μέρος της φύσης.

Σε μια εποχή κατά την οποία η διεθνής βιβλιογραφία επιχειρεί να αναδείξει την οργανική σύνδεση της μοντέρνας αρχιτεκτονικής με τη φύση και με δεδομένες τις σύγχρονες προκλήσεις που θέτει η σχέση φύσης και τουρισμού στην Ελλάδα, η επιστημονική συνάντηση με θέμα ‘Το μοντέρνο βλέμμα στην ‘ελληνική’ φύση’ έχει ως στόχο να αναδείξει τον διάλογο της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα με την ελληνική φύση μέσα από δύο θεματικούς άξονες:

α. Κοιτάζοντας προς τη φύση - Σχεδιάζοντας με τη φύση.

Από την ‘συναισθηματική τοπογραφία’ του Δ. Πικιώνη και τον λόγο για το κτίσμα που ‘φυτρώνει’ του Α. Κωνσταντινίδη έως τις πολεμικές παρεμβάσεις υπέρ του ελληνικού τοπίου του Α. Προβελέγγιου και τις τοπιακές-οικιστικές ουτοπίες του Τ. Ζενέτου, το φυσικό στοιχείο εμφανίζεται ως βασικό συστατικό με ιστορική και πολιτισμική, αν όχι οντολογική, σημασία. Το σπίτι διακοπών μπροστά στην θάλασσα στην Ανάβυσσο του Α. Κωνσταντινίδη, το αναψυκτήριο δίπλα στο ποτάμι στην Κρύα του Α. Π. Βενετά, το ορεινό συγκρότημα του Δ. Πικιώνη στο Περτούλι και το αγρόκτημα ‘Sparoza’ του J. Soltan στην Παιανία είναι μερικά μόνο από τα έργα που συγκροτήθηκαν εξαρχής σε σχέση με το φυσικό στοιχείο.

Με ποιούς τρόπους οι μοντέρνοι αρχιτέκτονες μίλησαν για τη φύση; Πώς εμφανίστηκε η φύση στον αρχιτεκτονικό θεωρητικό λόγο και γιατί; Πως η αρχιτεκτονική συνδέθηκε με αυτήν; Σε ποιόν βαθμό και με ποιούς τρόπους η αρχιτεκτονική ‘επανανασχεδίασε’ τη φύση; Πώς η ιδιαιτερότητα της ελληνικής φύσης, ως αισθητική του τοπίου αλλά και ως φιλοσοφική ιδέα, διαφοροποίησε την σχέση μοντέρνας αρχιτεκτονικής και φύσης από τις διεθνείς τάσεις;

β. Η μοντέρνα αρχιτεκτονική τοπίου και η ελληνική φύση.

Αν και η παράδοση της αρχιτεκτονικής τοπίου στον ελληνικό χώρο είναι σαφώς περιορισμένη, μπορεί ωστόσο κανείς να αναγνωρίσει κάποιες ενδιαφέρουσες προσπάθειες σχεδιασμού: Η εμβληματική διαμόρφωση του Φιλοπάππου του Δ. Πικιώνη και το πράσινο των ξενοδοχείων Ξενία ανά την Ελλάδα, ο εντυπωσιακός ‘Κήπος Διομήδη’ της H. Hammerbacher και το αφαιρετικό πολεμικό κοιμητήριο Φαλήρου του L. de Soissons, δίνουν ένα στίγμα των διαφορετικών προθέσεων και προσεγγίσεων της μοντέρνας ματιάς στο ελληνικό τοπίο.

Ποιά άλλα πρόσωπα και έργα αρχιτεκτονικής τοπίου στην Ελλάδα του μοντέρνου θα μπορούσαν να αναδειχθούν ως σημαντικά; Ποιές οι αρχές, αξίες και ποιότητες αυτής της αρχιτεκτονικής τοπίου; Ποιές οι επιρροές της και οι αναφορές της; Πώς εισάγεται η ιστορία και η παράδοση του τόπου στο σχεδιασμένο τοπίο;

Θα επιλεγούν για παρουσίαση εισηγήσεις οι οποίες βασίζονται σε πρωτότυπη ιστορική τεκμηρίωση ή/και θεωρητική έρευνα. Θα δοθεί προτεραιότητα σε προτάσεις οι οποίες φέρνουν στο φως αδημοσίευτο αρχειακό υλικό, αναδεικνύουν άγνωστα ή λίγο γνωστά έργα, θέματα και πρόσωπα, καθώς και σε προτάσεις οι οποίες εισάγουν νέα ερμηνευτικά εργαλεία κατανόησης της σχέσης της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα με το φυσικό περιβάλλον και το σχεδιασμένο τοπίο.

Σας καλούμε να στείλετε έως τις 10/11/2017 τίτλο, περίληψη (έως 200 λέξεις) και ένα σύντομο βιογραφικό σας (έως 100 λέξεις) στο email: docomomogreece@gmail.com
Οι εισηγητές/τριες οι οποίοι/ες θα επιλεγούν για παρουσίαση θα ενημερωθούν μέσω email έως τις 2/2/2018. Μέρος των εισηγήσεων θα συμπεριληφθεί, μετά από επιλογή, στον επόμενο συλλογικό τόμο της σειράς «Τετράδια του Μοντέρνου».

Επιστημονική επιτροπή:
Κώστας Τσιαμπάος ΕΜΠ, Αμαλία Κωτσάκη ΠΚ

Οργανωτική επιτροπή:
Κώστας Τσιαμπάος ΕΜΠ, Αμαλία Κωτσάκη ΠΚ, Πανίτα Καραμανέα ΠΚ, Μαρία Νοδαράκη ΕΜΠ


25 Μαΐου 2017

Education through Architecture and Work on the Self? A Critique

"Ethics and Architecture"-Workshop

9 June - 10 June 2017 /Kunsthistorisches Institut in Florenz Max-Planck-Institut

Palazzo Grifoni Budini Gattai, Via dei Servi 51, 50122 Florence

Concept and Organization: Hana Gründler and Berthold Hub

Does architecture sensitize people not only aesthetically, but also ethically? And connected with that: Should the architect fulfill the wishes of his client and the expectations of society, or should he not rather educate them, even against their will? The history of architecture and its theories is after all rich in examples in which the educational and ethical dimension of buildings and programmes is significant. The spectrum of reflections on the inter-relation between architecture, 'ethos' and 'paideia' stretches from the rhetoric of etho-aesthetic harmony and proportion during the Renaissance, to the total artwork ('Gesamtkunstwerk') of the 'Jugendstil' at the turn of the century, and the demand for the "uniformity and self-containment of form" as counterpart of the "growing neurosis of our age".

A frequent corollary of such reflections, the ideal of a "new man", who ought to be stimulated through art in general and architecture in particular and lead to a new human experience, indeed a new life, also at the moral level, was a fundamental premise of Russian Constructivism, of the De Stijl movement, and of the Bauhaus itself. That this ideal concealed within itself negative sides, which could rapidly morph into totalitarianism, is shown by Stalinist, Rationalist/Fascist and Nazi architecture and architectural theory. After World War II, the re-animated dictate of form of classical modernism led to a postmodern architecture predicated on the promotion of plurality, complexity and contradiction. This kind of postmodernism, and its "random" character, provoked in turn the reaction of a "critical architecture". And what about our own time? What educational, ethical and political intentions are pursued by architects today, and on what theoretical foundations are they based?

The first annual question of the five-year 'bauhaus project' that will culminate in the centenary of the founding of the Bauhaus in 2019 was the following: "Can design change society?" This question about the transformative power of artistic design, which is in the last analysis a question of its ethical and political potential, is one we wish to limit to architecture alone. We also wish to pose the question: How far is work in architecture in Ludwig Wittgenstein's sense a work on oneself ("working in philosophy – he said – is really more a working on oneself"), and "on one's way of seeing things"? At the same time another question is posed which needs to be critically examined: namely, the question how far this individual ethical position is only meaningful, if it never forgets that the individual with his thought and action constitutes or "figures" society.

These connections enable us among other things to reflect on the following questions: With what formal and typological vocabulary were thought processes historically posed, structured and newly configured, and how today? How are physical movements, sensory perceptions and experiences, affections and (ethical) emotions generated, channelled, modified or transformed? From what image of man, what conceptions, and from what theories of perception, did architects and architectural theorists start out in order to elucidate the complex relation of architecture, 'ethos' and 'paideia'? And what is about the epistemic violence implicit in many forms of 'imposed' education – an aspect important for reflections on (post)colonial architecture?



7 Μαρτίου 2017

Gavagai 02

Ζούμε σε μια μεταμοντέρνα κοινωνία; / Do we will live in a postmodern society? (Vivons-nous dans une societé post modérne?)​

Πρόλογος | Γ. Τ. / Y. T.
Απαντήσεις | Hayden White, Luc Ferry, Rey Chow, Leonard Lawlor, Jean Bricmont, Michele Sita, Giannina Braschi, Mike Gane, Φώτης Τερζάκης, Alamgir Hashmi, Eric Gans, Martin Jay, Gary Steiner, Φαίη Ζήκα, Hans Bertens, Κώστας Τσιαμπάος, Maurizio Ferraris, Michel Maffesoli, Todd May, Mitsuhiro Hayashi, Βάσω Κιντή, Γιώργος Παρμενίδης, Richard Coyne, Γιώργος Τζιρτζιλάκης, Παναγιώτης Τουρνικιώτης, Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος, Βάνα Ξένου.

Θα προσπαθήσω να προσεγγίσω αυτό το ερώτημα μέσα από την σχέση τωνδύο όρων με την αρχιτεκτονική αφού το τι ακριβώς ορίζουμε ως μοντέρνο ή μεταμοντέρνο αλλάζει, και πολύ μάλιστα, ανάμεσα στα διαφορετικάεπιστημολογικά πεδία. Όχι ότι στην περίπτωση της αρχιτεκτονικής οι ορισμοί αυτοί είναι ξεκάθαροι, αλλά εγώ τουλάχιστον νιώθω πιο άνετα να μιλάω για αυτά που γνωρίζω καλύτερα.
Γενικά πιστεύουμε ότι η μοντέρνα και η μεταμοντέρνα αρχιτεκτονική απλώνονται σε δύο διαδοχικές χρονικές περιόδους, στο πριν και τομετά. Η μοντέρνα αρχιτεκτονική αναπτύσσεται από τις αρχές του 20ούαιώνα έως το μέσο της δεκαετίας του 1960 και η μεταμοντέρνα ακολουθεί από το μέσο της δεκαετίας του 1960 έως και τις μέρες μας. Επομένως το να αναρωτιόμαστε σήμερα για το αν ζούμε σε μια μεταμοντέρναεποχή είναι σαν να αναρωτιόμαστε στις πέντε το απόγευμα για το ανείναι ακόμα πρωί.
Κατά τη γνώμη μου, ακόμα και αν η παραπάνω ιστοριογραφική ανάγνωση του μοντέρνου και του μεταμοντέρνου ως δύο διαδοχικών, χρονικά οριοθετημένων στυλ είναι σωστή, η σχέση μοντέρνου - μεταμοντέρνου μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο πλούσια και παραγωγική για εμάς αν θεωρήσουμε
το μοντέρνο και το μεταμοντέρνο περιπλεγμένα μέσα σε ένα σύνθετο και δυναμικό δίκτυο όπου κάποια πράγματα μπορεί να είναι πιο μακριά ή πιο βαθιά ή πιο μπερδεμένα από κάποια άλλα, αλλά όλα τελικά συνυπάρχουν σε έναν ενιαίο ιστορικό-θεωρητικό χώρο.
Αν το μοντέρνο, στην αρχιτεκτονική, αναγνωρίζεται από την ομοιογενή, απλή και αφαιρετική γλώσσα του και το μεταμοντέρνο διακρίνεται από την περισσότερο πληθωρική και πολύπλοκη δική του γλώσσα, και τα δύο προσπαθούν, στο κάτω κάτω, να δώσουν απαντήσεις στα θέματα που τους θέτει η πραγματικότητα της εποχής τους ανάμεσα στα οποία και τα θέματα που συνεχώς προκύπτουν από τις όποιες, ανεπαρκείς, απαντήσεις έδωσε η αμέσως προηγούμενη εποχή. Υπό αυτήν την οπτική το μεταμοντέρνο είναι η εξέλιξη του μοντέρνου, με την έννοια της επέκτασης, της ανάπτυξης, της υπέρβασής του, μια εξέλιξη που περνάει βέβαια μέσα από πολλαπλές δημιουργικές ρήξεις, ασυνέχειες και ασυμφωνίες.
Ακριβώς επειδή αυτές οι επάλληλες ιστορικο-θεωρητικές περιοχές συνυπάρχουν τοποθετημένες κοντά-κοντά μέσα σε έναν κοινό τόπο, ως εμπειρίες, παραδόσεις, αναμνήσεις και καταγραφές, μπορούμε εμείς σήμερα να τις ανακαλούμε και να τις φέρνουμε στην επιφάνεια. Μπορούμε, δηλαδή, με μικρότερη ή μεγαλύτερη προσπάθεια, να ενεργοποιούμε αυτό το παλαιό υλικό και να το χρησιμοποιούμε ξανά σε νέες κατασκευές (αρχιτεκτονικές ή μη). Αυτό έκανε η μοντέρνα αρχιτεκτονική μεταφράζοντας το υλικό της κλασικής αρχαιότητας, του Μεσαίωνα ή της Αναγέννησης, αυτό έκανε και η μεταμοντέρνα εποχή μεταμορφώνοντας το υλικό της ρωμαϊκής εποχής, του Μπαρόκ ή του Νεοκλασικισμού.
Σύμφωνα με αυτήν την άποψη ‘πάντα ήμασταν μοντέρνοι’ και ‘πάντα ήμασταν μεταμοντέρνοι’ ή, με άλλα λόγια, πάντα μπορούμε να είμαστε όσο μοντέρνοι ή μεταμοντέρνοι θέλουμε. Σημασία έχει να διατηρούμε την ικανότητά μας να συνθέτουμε δημιουργικά το υλικό του παρελθόντος μαζί με το υλικό του παρόντος. Μόνο μια τέτοια θετική μετουσιωσική λειτουργία η οποία προκύπτει από την ίδια την έλξη του πολιτισμού, όπως θα έλεγε ο ψυχαναλυτής André Green, είναι ικανή να παράγει νέα επενδεδυμένα αντικείμενα προφυλάσσοντας αφενός την συνύπαρξη πολλαπλών επιπέδων χρονικότητας και προετοιμάζοντας αφετέρου την επόμενη ανοιχτή και εύπλαστη συνθήκη.

Κώστας Τσιαμπάος


28 Φεβρουαρίου 2017

GR80s: Φαντασίες της πόλης και της αρχιτεκτονικής

Στο πλαίσιο της έκθεσης GR80s. Η Ελλάδα του 80 στην Τεχνόπολη διοργανώνεται ανοιχτή συζήτηση με τίτλο: "Φαντασίες της πόλης και της αρχιτεκτονικής τη δεκαετία του '80".

Με αφετηρία την Αθήνα των #gr80s θυμόμαστε τις μελέτες και τα έργα που καθόρισαν την σύγχρονη πόλη, επισκεπτόμαστε τα πολύχρωμα διαμερίσματα των ελληνικών τηλεοπτικών σειρών της εποχής και συγκρίνουμε τη μοντέρνα 'Μονόπολη' με το μεταμοντέρνο 'Hotel'. Μια ανοιχτή συζήτηση, στο τέλος, σχολιάζει αυτές τις παράλληλες αναπαραστάσεις και τις συνδέει με το σήμερα.

Τρίτη 28/2, 18.00 - 20.30
Τεχνόπολη, Αεριοφυλάκιο 1 (αμφιθέατρο του 9.84). 

Παναγιώτης Τουρνικιώτης, Καθηγητής ΕΜΠ / Η Αθήνα του '80 - Όνειρο και εφιάλτης.

Μυρτώ Κιούρτη, Διδάσκουσα, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Παν. Πατρών / Από την Μονόπολη στο Hotel: Δύο αστικές αφηγήσεις του 20ού αιώνα και η κοινωνική τους διάχυση μέσω του παιχνιδιού.

Γιάννης Καραχάλιος-Ελισάβετ Πλαΐνη, Αρχιτέκτονες / Στο ρετιρέ με θέα το '80.

Κώστας Τσιαμπάος, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ.

13 Φεβρουαρίου 2017

GR80s: Το διαμέρισμα / η συζήτηση στο BLOD

Δύο μελετητές της ζωής στην πόλη και της καθημερινότητας μας δείχνουν την εξέλιξη του αθηναϊκού διαμερίσματος τα τελευταία 40 χρόνια για να δούμε πόσο άλλαξε ο τρόπος ζωής μας.

Ομιλητές: Παναγής Παναγιωτόπουλος, Κώστας Τσιαμπάος
Innovathens - Τεχνόπολη, 3/2/2017

12 Φεβρουαρίου 2017

Theory's History 196X - 199X

In recent international literature addressing the history of 20th century architectural theory, the year 1968 is indicated as a decisive moment, giving rise to a ‘new’ architectural theory. From that moment onwards, emphasis was no longer placed on the aesthetics of architecture, but on its critical potential. Yet, according to some scholars, this intensification of theory was short-lived. A presence of coexisting and even contradictory paradigms derived from very different epistemic domains (anthropology, philosophy, linguistics, social sciences, etc.) led to a setback of theory, resulting in an end-of-theory atmosphere in the 1990s.

It is not a coincidence that the so called death of architectural theory concurred with the upsurge of anthologies on architectural theory that collect and classify referential texts. Instead of burying theory, these anthologies had an additional effect, namely to institutionalise it. In other words, they offered both closure to a past period and also defined the locus of a next period of theorisation, invoking a ‘historical turn’. At the same time architectural discourses, and especially architectural historiography, were engaging with new theoretical fields such as gender studies or postcolonial studies, giving rise to a continued production of theoretically informed books and articles.

The goal of this conference is to discuss the methodological challenges that come along with this historical gaze towards theory, by focusing on the concrete processes in which knowledge is involved. By screening the unspoken rules of engagement that the accounts of post-war architectural theory have agreed to and distributed, we want to point at dominant assumptions, biases and absences. While anthologies inevitably narrate history with rough meshes, we believe it is time to search for those versions of theory formation that have slipped through these nets of historiography, in order to question the nature of theory and the challenges it poses to historians. How do you do historical research on something as intangible as theory, or in a broadened sense, the knowledge of architecture?