24 Ιουλίου 2008

UNBUILT "Η νομιμοποίηση του υποτιμημένου" 29/7 -29/8 Βυζαντινό Μουσείο




'Η νομιμοποίηση του υποτιμημένου'

H σύγχρονη Ελληνική πόλη επεκτείνεται προς όλες τις κατευθύνσεις. Υλοποιείται μέσω της χωρίς τέλος επανάληψης του μοντέλου της πολυκατοικίας, που στην ουσία αποτελεί την υλοποίηση του domino house. Αυστηροί και ακριβείς πολεοδομικοί κανόνες σε συνδυασμό με την ανάγκη για γρήγορο κέρδος και την μικροκλίμακα των επενδύσεων, εγγυώνται ομοιογένεια στο σύνολο και την έλλειψη εξαιρέσεων στον κανόνα. Το γενικό μοντέλο της πολυκατοικίας έχει αποδείξει πως είναι αρκετά ευέλικτο ώστε να μπορεί να προσαρμόζεται σε κάθε δυνατή συνθήκη και να αποκλείει με ευκολία κάθε αρχιτεκτονικό αντίπαλο. Άν λοιπόν θεωρήσουμε πως ό,τιδήποτε χτισμένο είναι πολυκατοικία, τότε κάθε άλλου είδους πιθανή κατασκευή παραμένει άκτιστη. Η σύγχρονη Ελληνική πόλη εξακολουθεί να αναπαρίσταται και να χαρακτηρίζεται από ό,τι προυπήρχε αυτής. Η μορφή της σύγχρονης Ελληνικής πόλης δεν θεωρητικοποιείται ή αναπαρίσταται πιά: αυτό που παραμένει αναγνωρίσιμο και της προσδίδει ταυτότητα είναι τα ιστορικά και τοπογραφικά στοιχεία με τα οποία αυτή συσχετίστηκε εξαρχής. Ο στόχος μας είναι να νομιμοποιήσουμε το υποτιμημένο, την πολυκατοικία. Θα αποκαλύψουμε τις άδηλες δυνατότητές της, την παραγνωρισμένη της ικανότητα να προσφέρει περαιτέρω λύσεις στην κλίμακα του συλλογικού. Θα εκμαιεύσουμε την εικονικότητά της και θα διερευνήσουμε τα όριά της. Θα την χρησιμοποιήσουμε σαν εργαλείο για να προσεγγίσουμε και να εισάγουμε στην πόλη την πιθανότητα του Άλλου, του 'Ακτιστου, μεταμφιεσμένου σε πολυκατοικία. Το όφελος θα είναι διττό: Η πολυκατοικία θα αναχθεί σε σύγχρονο 'είδωλο' μια αρχιτεκτονική που απο 'χαμηλή' θα ανυψωθεί σε 'υψηλή'. Και η πόλη θα επιτρέψει στο αδύνατο να γίνει δυνατό, θα αγκαλιάσει το 'Ακτιστο και θα του επιτρέψει να υπάρξει χωρίς καν να το καταλάβει.


Μακέτες: Πολυκατοικίες-Icon


Οι ελληνικές πόλεις σήμερα αποτελούνται σχεδόν αποκλειστικά από πολυκατοικίες. Κάθε άλλη κτιριακή δομή απουσιάζει. Στη σύγχρονη Ελλάδα ακόμα και η ουτοπία δεν θα μπορούσε να υπάρξει πάρα ως δημιουργική προέκταση της πολυκατοικίας. Η ελληνική κοινωνία μπορεί να προτείνει μια μελλοντική, συναρπαστική, και ορισμένη μορφή πόλης που δεν θα χτιστεί μόνο από τους αρχιτέκτονες αλλά και από τους ίδιους τους κατοίκους των πολυκατοικιών. Οι επιθυμίες και ανάγκες των κατοίκων θα εκφραστούν χωρικά μέσα στα πλαίσια της δομής νέων φανταστικών πολυκατοικιών, οι οποίες ξεπερνούν τον εαυτό τους και ανάγονται σε σύγχρονα μορφολογικά πρότυπα (icons). Έτσι η πολυκατοικία απαντά αφενός στα προβλήματα της Ελληνικής πόλης (έλλειψη δημόσιου χώρου, ανοιχτού χώρου, πρασίνου, έλλειψη μορφής, έλλειψη διακριτών χαραχτηριστικών των κτηρίων της, αχρωμία) αλλά και σε ένα από τα πιό επίκαιρα ερωτήματα-προβλήματα της διεθνούς Αρχιτεκτονικής συζήτησης, το πρόβλημα του κτηρίου-icon: Στο δρόμο που χάραξε το Μπιλμπάο και το Ντουμπάι, πόλεις σε όλο τον κόσμο αναθέτουν σε αρχιτέκτονες-στάρ το σχεδιασμό εκκεντρικών μορφολογικά κτηρίων που γίνονται αμέσως αναγνωρίσιμα και αγαπητά, αποκτούν τη σημασία μνημείων του παρόντος και τοποθετούν αυτές τις πόλεις στον παγκόσμιο χάρτη ενώ ταυτόχρονα και στην ουσία τις αγνοούν: Τα κτήρια αυτά είναι προιόν της φαντασίας του αρχιτέκτονα και μόνο, ουδεμία σχέση έχουν με το άμεσο ή ευρύτερο αστικό περιββάλον τους και θα μπορούσαν να έχουν χτιστεί οπουδήποτε αλλού. Η πολυκατοικία όπως έχει καταξιωθεί αποτελεί μιά μορφή-δομή απολύτως Ελληνική. Η πολυκατοικία παίρνει την αναγνωρίσιμη και συγκεκριμένη μορφή της από το περιβάλλον της και τη σχέση της με τον γύρω αστικό ιστό. Αν η δυναμική της αποκαλυφθεί και τα όριά της ξεπεραστούν, η πολυκατοικία θα έχει πλέον αναχθεί στο πιό απόλυτο, ολοκληρωμένο, συλλογικό icon της εποχής μας.

Point Supreme Architects

Νέα αφίσα για τον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού

Η διαφημιστική καμπάνια που επιλέγει ο Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού (ΕΟΤ) είναι η πιο προφανής εκδήλωση κρατικής νομιμοποίησης. Η εικόνα της Ελλάδας που προβάλεται υπογραμμίζει την επίσημη αντίληψη για την αισθητική της χώρας και σκιαγραφεί την εικόνα που θέλουμε να έχουμε απέναντι στον υπόλοιπο κόσμο. Στις τυπικές διαφημιστικές καμπάνιες που υιοθετεί η Ελλάδα κυριαρχούν οι τόποι και οι σκηνές που αποτελούν τις εξαιρέσεις στη κυρίαρχη εικόνα της χώρας. Αντιστρέφοντας αυτή τη λογική, εμείς προτείνουμε την απόσυρση των δεδομένων εικόνων της Ελλάδας, ως σύμβολα πλέον κατακτημένα και αναγνωρίσιμα στο διεθνές κοινό. Στη θέση τους βάζουμε εικόνες της Ελλάδας και του αστικού χώρου της που προέρχονται από την ευρύτερη μάζα της μεσαίας τάξης, όχι όμως ως συνεχές κα συγκεχυμένο σύνολο, άλλα ως μεμονομένες καταστάσεις. Η πολυκατοικία είναι η πιο πρόσφορη περίπτωση για να αναλάβει το ρόλο του νέου συμβόλου.
Οι πολυκατοικίες είναι το χωρικό αποτέλεσμα ενός συνόλου αυστηρών κανόνων σε ένα περιβάλλον ραγδαίας αστικής ανάπτυξης, που πραγματοποιήθηκε όχι μέσα από κεντρικό κρατικό σχεδιασμό αλλά από ένα συνδυασμό ιδιωτικών συμφωνιών σε πλήρη κοινωνική διαστρωμάτωση. Παρουσιάζοντας μια αρχετυπική πολυκατοικία του κέντρου της Αθήνας ως σημείο τουριστικού ενδιαφέροντος, δεν αποδιδουμε αξία στο κτίριο ως αρχιτεκτονικό επίτευγμα αλλά στην ιδέα και τη κοινωνική έκφραση που κρύβεται πίσω από αυτό. Στην αφίσα θα μπορούσε να είναι οποιαδήποτε πολυκατοικία της Αθήνας γιατί είναι η δομή, η μορφή και η δημοκρατική έκφραση του συγκεκριμένου μοντέλου κατοίκησης που αποτελεί το σύμβολο και όχι το ίδιο το κτίριο. Ενσυνείδητα αποδίδουμε αξία σε μια κατάσταση όπως η πολυκατοικία για την οποία σχεδόν κάθε Έλληνας έχει προσωπική εμπειρία. Με αυτό τον τρόπο μεταγγίζουμε την εξουσία των συμβόλων στην πλατιά κοινωνική μάζα, για να γίνει αντιληπτό ότι στην ελληνική πόλη μπορεί να λείπουν αισθητικές και μορφολογικές αρετές, αλλά έχει κατακτηθεί μια διασπορά δύναμης και ιδιοκτησίας σε βαθμό εντυπωσιακό για δυτική κοινωνία, κάτι που ενισχύει τη γενική αντίληψη της δημοκρατίας. Αναγνωρίζοντας τα θετικά στοιχεία που έχει κατακτήσει η ελληνική κοινωνία, δεν είναι καθόλου μακρινό να βρεθεί και η κατάλληλη εκείνη έκφραση που θα κάνει τους ίδιους τους πολίτες κοινωνούς του δικού τους χώρου.

Yπεύθυνος: Γιάννης Καραχάλιος

Νέες καρτ-ποστάλ για την Αθήνα

Η Αθήνα του 21ου πρώτου αιώνα δεν απεικονίζεται στις καρτ ποστάλ μόνο με την Ακρόπολη και το Λυκαβηττό, αλλά και με πολυκατοικίες, κομμάτια Ελληνικής πόλης που ο επισκέπτης πραγματικά βιώνει και εκ των υστέρων θέλει να θυμάται.

Yπεύθυνοι: Γιάννης Καραχάλιος - Point Supreme Architects

Η φυσική εξέλιξη των πραγμάτων- πανοραμικές φωτογραφίες από ένα πιθανό μέλλον

Η Ελληνική πόλη επεκτείνεται προς όλες τις κατευθύνσεις. Τίποτα δε δείχνει να τη σταματά. Εμπόδια του παρελθόντος όπως στοιχεία φύσης ξεπερνιούνται με συνοπτικές διαδικασίες, συμπτώσεις, μαζικές επαναλαμβανόμενες εγκληματικές ενέργειες. Πώς θα μοιάζει η Αθήνα σε λίγα χρόνια άν συνεχίσει να εξαπλώνεται ανεξέλεγκτα η πόλη? Ένας από τους λόγους που η πόλη εξαπλώνεται οριζόντια είναι ο νόμος που απαγορεύει στις οικοδομές να ξεπερνούν το ύψος των 27 μέτρων. Η Αθήνα έτσι είναι μιά απ τις λίγες μεγαλουπόλεις χωρίς ουρανοξύστες παγκοσμίως. Σχεδόν, αφού υπάρχουν ορισμένες συμπτωματικές εξαιρέσεις σε αυτό τον κανόνα. Πώς θα ήταν πραγματικά η πόλη άν αυτές οι εξαιρέσεις δέν είχαν συμβεί? Ποιό είναι το πραγματικό πρόσωπο της πόλης που παράγει αυτός ο περιορισμός ύψους?

Yπεύθυνοι: Point Supreme Architects

Γκρούπ στο facebook

Αν τα οράματα για την πόλη έχουμε συνηθίσει να τα θεωρούμε προνόμιο των αρχιτεκτόνων και των πολεοδόμων η ανατροπή έρχεται όταν πιστέψουμε ότι το όραμα αποτελεί δικαίωμα όλων των ανθρώπων. Ο ρόλος του αρχιτέκτονα δεν είναι να πασχίσει να υλοποιήσει το προσωπικό του όραμα. Ο αρχιτέκτονας είναι ένας καθοδηγητής, είναι αυτός που μάχεται για να φέρει στο φως και να υλοποιήσει τις συχνά αδιευκρίνιστες, συγκεχυμένες ή ασυνείδητες επιθυμίες των ανθρώπων.Το όραμα για την Αθήνα δεν υπάρχει στο μυαλό κανενός μεγάλου αρχιτέκτονα. Η ιδανική Αθήνα είναι η συλλογική υλοποίηση των προσωπικών οραμάτων των κατοίκων της. Στα πλαίσια της συμμετοχής μας δημιουργήθηκε ένα group στο facebook που είχε σαν στόχο να λειτουργήσει σαν πλατφόρμα συζήτησης με θέμα την ζωή στην Αθήνα. Το βασικό κομμάτι του group ήταν το discussion board το οποίο είχε 10 ερωτήσεις σε σχέση με την ζωή στην σύγχρονη ελληνική πόλη, τη ζωή στην πολυκατοικία και σκέψεις γύρω από το πώς αυτά θα μπορούσαν να γίνουν καλύτερα. Το group απέκτησε 268 μέλη εκ των οποίων περίπου σαράντα απάντησαν στα ερωτήματα. Οι απόψεις που διατυπώθηκαν αποτέλεσαν ερευνητικό υλικό που επεξεργάστηκε η ομάδα των αρχιτεκτόνων. Η επιλογή της χρήσης του διαδικτυακού τόπου facebook ως δειγματοληπτικού χώρου της συγκεκριμένης έρευνας οφείλεται στην πεποίθηση των συμμετεχόντων πως η δημιουργική διαχείριση τέτοιων νέων ψηφιακών χώρων κοινωνικής δράσης αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση. Όλες οι απόψεις που καταγράφηκαν στο discussion board αποτέλεσαν έντυπο υλικό το οποίο υπάρχει σε μορφή booklet στον χώρο της έκθεσης. Στο τελικό προϊόν της συμμετοχής, ένα μεγάλο τραπέζι με μακέτες - προτάσεις για την ελληνική πολυκατοικία τυπώθηκαν κάποιες από τις ιδέες που καταγράφηκαν στο facebook ως αποσπάσματα μιας γλώσσας που αναπτύχθηκε παράλληλα και τροφοδότησε τη γλώσσα των αρχιτεκτόνων. Πρόκειται για τη γλώσσα των επιθυμιών, των αναμνήσεων, τη γλώσσα των προσωπικών οραμάτων.

Yπεύθυνη: Μυρτώ Κιούρτη

Build the unbuilt workshop

Η πρότασή μας είναι να ξεκινήσουμε με βάση την ελληνική πολυκατοικία και να δούμε πως μπορεί αυτή να εκφράσει τον ίδιο τον κάτοικό της. Αναζητώντας διαφορετικά σενάρια κατοίκησης, νέες δομές ανάπτυξης, άλλες λογικές χρήσης οδηγούμαστε στην παραγωγή νέων λειτουργιών και μορφών κάνοντας την πολυκατοικία από ένα αδιάφορο κέλυφος ένα εκφραστικό χωρικό πρόσωπο. Και για να το πετύχουμε αυτό βγάζουμε στην επιφάνεια τις ανάγκες και τις επιθυμίες των κατοίκων, ανθρώπων που ζουν σε πολυκατοικίες και επιδιώκουν ή ονειρεύονται το κάτι παραπάνω ή το κάτι διαφορετικό. Αν οι αρχιτέκτονες κοιτούν περιφρονητικά την ελληνική πολυκατοικία προσπαθώντας να εκσυγχρονίσουν την όψη της και οι κάτοικοι θεωρούν ότι είναι καταδικασμένοι να ζουν σε μία τσιμεντούπολη η πρότασή μας είναι μία συνάντηση των μεν με τους δε ώστε να εκφραστούν ο δεύτεροι και να δημιουργήσουν οι πρώτοι νομιμοποιώντας αυτό που αποτελεί το σώμα της ελληνικής πόλης. Η νομιμοποίηση του υποτιμημένου είναι ένα πρώτο βήμα ενάντια σε ένα χωρικό σύμπλεγμα κατωτερότητας που αφορά την ελληνική πόλη. Η λύση αυτού του συμπλέγματος είναι που θα επιτρέψει την συνειδητοποίηση και - ελπίζουμε - την περαιτέρω δράση.
Για το workshop
Το workshop με τίτλο «build the unbuilt» έχει ως στόχο να ενεργοποιήσει τη σχέση κατοίκου-αρχιτέκτονα με αντικείμενο το διαμέρισμα της τυπικής ελληνικής πολυκατοικίας. To workshop θα έχει ως αφετηρία παράλληλες συζητήσεις όπου ένας «κάτοικος» και ένας αρχιτέκτονας θα συζητήσουν με στόχο να ανα-παράγουν ένα διαμέρισμα-τόπο κατοίκησης το οποίο θα υλοποιεί με τον εκφραστικότερο δυνατό τρόπο τις ανάγκες και τις επιθυμίες του συγκεκριμένου εν δυνάμει «κατοίκου». Αν και το διαμέρισμα της ελληνικής πολυκατοικίας ως χωρική δομή επιτρέπει την οικειοποίησή του από τον κάτοικο μέσω παρέμβασης σε αυτό, η παρέμβαση συνήθως έρχεται ως κάτι πρόσθετο στην υπάρχουσα κατάσταση και ελλείψει αρχιτέκτονα τις περισσότερες φορές, αποτυγχάνει να εκφράσει με έναν ποιοτικό χωρικά τρόπο την ταυτότητα του κατοίκου. Το workshop ορίζει μιαν αντίστροφη διαδικασία όπου ο κάτοικος σχεδιάζει εξαρχής τον χώρο του, με τη βοήθεια του αρχιτέκτονα, και έτσι εκφράζει χωρικά την προσωπική του ταυτότητα. Το workshop θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 29 Ιουλίου στο Βυζαντινό Μουσείο. Όποιος επιθυμεί να συμμετέχει ως «κάτοικος» και να συνεργαστεί με έναν αρχιτέκτονα ο οποίος θα σχεδιάσει το διαμέρισμά του μπορεί να δηλώσει συμμετοχή με ένα email στο kostastsiambaos@gmail.com. To workshop θα ξεκινήσει στις 10.00 το πρωί. Οι αρχιτέκτονες θα πάρουν συνεντεύξεις από τους «κατοίκους» για το πώς οι δεύτεροι επιθυμούν το διαμέρισμά τους. Οι συνεντεύξεις θα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τις 11.30. Στη συνέχεια και μέχρι τις 19.00 οι αρχιτέκτονες θα σχεδιάσουν τα διαμερίσματα. Στις 19.00 θα γίνει παρουσίαση στους «κατοίκους» και συζήτηση μεταξύ «κατοίκων» και αρχιτεκτόνων. Οι «κάτοικοι» θα πρέπει να είναι στο χώρο του Βυζαντινού Μουσείου όπου και θα πραγματοποιηθεί το workshop από τις 10.00-11.30 και από τις 19.00-21.00. Στο τέλος του workshop κάθε «κάτοικος» θα πάρει ένα CD με τα σχέδια του διαμερίσματός του.

Περιορισμός: Ο «κάτοικος» δεν μπορεί να είναι αρχιτέκτονας ή φοιτητής αρχιτεκτονικής.

Η μεθοδολογία των ποιοτικών συνεντεύξεων που προτείνει το workshop βασίζεται σε έρευνα που αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη στα πλαίσια διδακτορικής διατριβής στη σχολή αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ. Φοιτήτρια είναι η Κιούρτη Μυρτώ, υπεύθυνος διατριβής ο Δημήτρης Φιλιππίδης και μέλη τριμελούς ο Παναγιώτης Τουρνικιώτης και η Ελεωνόρα Σκουτέρη-Διδασκάλου. Η διατριβή γίνεται με χρηματοδότηση του ιδρύματος Ωνάση.


Yπεύθυνοι: Κώστας Τσιαμπάος - Μυρτώ Κιούρτη

H έκθεση και το εργαστήριο πραγματοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος Α-κτιστο (www.byzantinemuseum.gr/unbuilt/unbuilt.htm) που διοργανώνει η SARCHA / Αρχιτεκτονικοί Αγωγοί σε συνεργασία με το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών.

Δεν υπάρχουν σχόλια: