Εκδοχές του μοντέρνου στην Αθήνα του μεσοπολέμου

επιμέλεια Άλκηστις Π. Ρόδη, Παναγιώτης Τουρνικιώτης. Αθήνα : Futura, 2010

Το μοντέρνο πνεύμα ήταν η πιο σημαντική δύναμη επαναπροσδιορισμού της αρχιτεκτονικής και της τέχνης σε ολόκληρη την Ευρώπη στις δεκαετίες του 1920 και 1930. Και οι εκδοχές του μοντέρνου στην Αθήνα του μεσοπολέμου αποτέλεσαν σημεία συνάντησης των δημιουργικών δυνάμεων της εποχής με μια κοινωνική πραγματικότητα που αναζητούσε "εκμοντερνισμό" χωρίς να αποποιείται ιστορία και παραδόσεις. Οι αστικές πολυκατοικίες στο Κέντρο της Αθήνας και οι μικρές μονοκατοικίες στα προάστια, τα λιτά σχολεία σε όλες τις γειτονιές και τα κτίριο κοινωνικής πρόνοιας -σανατόρια, νοσοκομεία, παιδουπόλεις- έδωσαν, πλάι στην τέχνη και το λόγο, το μέτρο μιας συνολικής προσπάθειας που επιβιώνει ως τις μέρες μας. Στρέφουμε ξανά τα μάτια μας σε αυτή την εποχή επειδή πιστεύουμε ότι έχει ακόμα πολλά να μας πει, περισσότερα από εκείνα που ήδη ξέρουμε, κυρίως τώρα που το αίτημα της νεωτερικότητας είναι πάλι επίκαιρο, όπως τότε.

Περιλαμβάνονται τα κείμενα:

- Βασιλική Πετρίδου, "Μοντέρνο κράτος, μοντέρνα Αθήνα, μοντέρνα αρχιτεκτονική" 

- Ηλίας Κωνσταντόπουλος, "Η χαμένη γωνία και ο αριθμός '3'" 

- Τίνα Καραλή, "Ελληνικότητα και μοντέρνο στον μεσοπόλεμο: οι μεταμορφώσεις της ελληνικότητας από το Esprit Nouveau στο 3ο Μάτι" 

- Κώστας Τσιαμπάος, "Για μια αρχιτεκτονική του βλέμματος: η διατριβή του Δοξιάδη και οι αισθητικές θεωρίες της εποχής της"

- Αιμιλία Αθανασίου, "Μηχανές υγείας-μηχανές ζωής: τα 'μοντέρνα' νοσοκομεία στην Αθήνα του μεσοπολέμου" 

- Κατερίνα Χατζηκωνσταντίνου, "Μοντέρνες εκδοχές της υγείας στο σανατόριο 'Σωτηρία'" 

- Σταύρος Μαρτίνος, "Ο ρόλος του Σταύρου Παπαδάκη στη διοργάνωση του 4ου CIAM" 

- Μάρω Καρδαμίτση - Αδάμη, "Είναι μοντέρνος ο Γιάννης Λυγίζος;" 

- Βασίλης Κολώνας, "Ο 'αθηναϊκός' μοντερνισμός και η 'σχολή' της Θεσσαλονίκης: η κρατική και η ιδιωτική πρωτοβουλία στη διάρκεια της ανοικοδόμησης (1920-1940)" 

- Παναγιώτης Πάγκαλος, "Ο Παρθενώνας των Αθηνών ως έργο της μοντέρνας αρχιτεκτονικής" 

- Ελένη Αμερικάνου, Πάνος Εξαρχόπουλος, "Κατεδαφισμένα και αλλοιωμένα κτίρια της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Αθήνα του μεσοπολέμου" 

- Άλκηστις Π. Ρόδη, "Πρόταση χρηστικής βιωσιμότητας των μεσοπολεμικών πολυκατοικιών"

- Παναγιώτης Τουρνικιώτης, "Το ελληνικό μοντέρνο και η πρόκληση της αλλαγής"

Cogito 10

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΕ ΕΠΟΧΗ ΚΡΙΣΗΣ
Το τεύχος αυτό περιέχει ένα αφιέρωμα στις σχέσεις φιλοσοφίας και θρησκείας και ειδικότερα
στις σχέσεις Λόγου και θρησκευτικής πίστης. Το αφιέρωμα επιχειρεί να συμβάλει στη συζήτη-
ση που έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια με αφορμή την εμφάνιση ενός νέου αθεϊστικού ρεύ-
ματος στοχαστών, οι απόψεις των οποίων είχαν ήδη παρουσιαστεί σε προηγούμενα τεύχη.
Ωστόσο, είναι δύσκολο να εστιάσει κανείς την προσοχή του στα συγκεκριμένα ζητήματα, όσο
σημαντικά και αν είναι, τη στιγμή που η χώρα δοκιμάζεται από μια τόσο σοβαρή κρίση. Και η
κρίση αυτή, οι πρώτες συνέπειες της οποίας είναι η δραματική υποβάθμιση του βιοτικού επι-
πέδου των πολιτών και ο κίνδυνος να οδηγηθούν στην εξαθλίωση οι ασθενέστερες τάξεις,
δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι κατά βάθος πολιτική, ηθική και υπαρξιακή. Επιβάλλει τη ριζι-
κή αναθεώρηση ή και εγκατάλειψη ευρέως διαδεδομένων αντιλήψεων και την επανεξέταση
της μορφής της ζωής μας. Σ’ αυτό το σημείο, είναι φυσικό να αναρωτιόμαστε πώς και κατά
πόσο θα μπορούσε ενδεχομένως να μας βοηθήσει η φιλοσοφία.
Η ιδέα ότι η φιλοσοφική σκέψη μπορεί από μόνη της να αλλάξει ριζικά τον κόσμο ακούγεται
πλέον χιμαιρική ή ουτοπική. Ωστόσο, θεωρούμε εύλογο να ελπίζει κανείς ότι η φιλοσοφική
ανάλυση είναι σε θέση να συνεισφέρει στην κατανόηση και ίσως, έμμεσα, στην υπέρβαση
της κρίσης που αντιμετωπίζουμε. Η φιλοσοφία μπορεί να μας βοηθήσει να αναστοχαστούμε
τις αξίες μας. Να διαπιστώσουμε ότι χωρίς κοινωνική αλληλεγγύη και κοινωνική δικαιοσύνη
διαρρηγνύεται η ίδια η συνοχή του κοινωνικού ιστού. Και η κοινωνική συνοχή είναι αναγκαία
συνθήκη για τη δυνατότητα ενός κοινού και καλύτερου μέλλοντος.

sidoux II @ www.omorfipoli.com

http://omorfipoli.com/sidoux.html

Αντιγράφω από τη σχετική ιστοσελίδα...:

To Si Doux (Τόσο Γλυκό στα γαλλικά) είναι ένα cafe έκλπηξη στην καρδιά της αγοράς στην Πάτρα. Πολύ πετυχημένο σήμερα, δεν πραγματοποιήθηκε χωρίς ρίσκο καθώς το σχέδιό του και η όλη του φιλοσοφία βρήκε αντίθετους εξ αρχής όλους όσους την πληροφορήθηκαν. Οι ιδιοκτήτριες Σόφη και Χρύσα Κουτροπούλου αδελφές με γαλλικές καταβολές από την πλευρά της μητέρας τους είχαν στον νου τους ένα εξωσυμβατικό cafe για τα ως τώρα δεδομένα της πόλης [...] Το Si Doux είναι η ευφυής εφαρμογή των παραπάνω τάσεων στο κέντρο της Πάτρας. Ανοιχτό από παντού με τα παρακευαστήρια και την κουζίνα να αποτελούν λειτουργικό μέρος του, φιλοξενούν τον επισκέπτη σε αυτόν τον οικείο χώρο, ο οποίος είναι προφανώς λειτουργικός, πεντακάθαρος και εκτείνεται στον διαμήκη άξονα του καταστήματος. Πέντε μεγάλα τραπέζια πάγκοι ένθεν και κείθεν αναγκάζουν σχεδόν τους "πελάτες" να μετατραπούν σε συνδαιτημόνες, την ίδια στιγμή που το όμορφο και συμπαθές προσωπικό γίνεται κι αυτό εξ ορισμού μέρος της μεγάλης παρέας. Τα μικρά τετράγωνα τραπέζια αριστερά και δεξιά από τους μεγάλους πάγκους μπορούν παρόλα αυτά να φιλοξενήσουν μια πιό ιδιωτική συζήτηση. Ο χώρος σφύζει από ζωή και φιλοξενεί διαρκώς διάφορες εκθέσεις, παραστάσεις και άλλες δραστηριότητες. Πρόκειται οπωσδήποτε για μια περηφανή νίκη τόσο των αρχιτεκτόνων που το σχεδίασαν ( Μυρτώ Κιούρτη και Κώστας Τσιαμπάος ) όσο και των ιδιοκτητριών οι οποίες με την κουλτούρα τους συνέβαλαν στην δημιουργία του και έδωσαν μάχες μαζί με τους αρχιτέκτονες ώστε νε υπερνικήσουν απελθούσες διακοσμητικές και αρχιτεκτονικές ιδεολογίες.

Παπασωτηρίου @ Νέα Ιωνία

Ένα νέο κατάστημα από το φθινόπωρο στη Νέα Ιωνία...

Lore

Εργοδότης: Π. Παπαλαμπρακόπουλος
Aρχιτέκτονες: Κώστας Τσιαμπάος, Μυρτώ Κιούρτη

Οπτική Επικοινωνία: Χρήστος Τριβιζάς
Εικαστική εγκατάσταση: Έφη Χαλυβοπούλου
Έπιπλα: Design Plaza
Φωτισμός: Diathlasis

Η πρότασή μας στηρίχθηκε στην παρακάτω παραδοχή: Αν το κλασικό είναι αυτό που λόγω ιδιαίτερης ποιότητας αντέχει στον χρόνο, Αν το ιδιαίτερο είναι αυτό που ξεχωρίζει επειδή προσφέρει κάτι καλύτερο και πιο ειδικό, Αν στόχος είναι να εξελισσόμαστε, να εκπαιδεύουμε και να εκπαιδευόμαστε τότε ο σχεδιασμός του συγκεκριμένου καταστήματος πρέπει να αναζητήσει:

Την υψηλή αρχιτεκτονική ποιότητα μέσα από την αναφορά στους αρχιτέκτονες -δασκάλους και την ιστορία της αρχιτεκτονικής.

“Τότε κατάλαβα ότι σκοπός της αρχιτεκτονικής δεν ήταν η επινόηση της μορφής. Προσπάθησα, λοιπόν να καταλάβω ποιος ήταν ο σκοπός αυτός [...] αφού γνωρίζαμε ότι ήταν ζήτημα αλήθειας, ψάξαμε να βρούμε ποια ήταν πραγματικά η αλήθεια. Ευχαριστηθήκαμε πολύ βρίσκοντας έναν ορισμό που είχε δώσει για την αλήθεια ο Άγιος Θωμάς ο Ακινάτης...”Αλήθεια είναι η ουσία της πραγματικότητας” [...] Με αφορμή αυτό συνέλαβα την ιδέα της καθαρής κατασκευής, θεωρώντας την και θεμελιώδη. Μπορούμε εύκολα να μιλήσουμε γι’ αυτήν, δεν είναι όμως το ίδιο εύκολο και να την κάνουμε πράξη. Είναι πολύ δύσκολο να την αποδεχτούμε ως θεμελιώδη αρχή της κατασκευής και στη συνέχεια να την εφαρμόσουμε [...] Η δομή αποτελεί έννοια φιλοσοφική. Η δομή, μ’ αυτή την έννοια, είναι τα πάντα, από την κορυφή μέχρι τον πάτο, μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια. Αυτό λέμε εμείς δομή.”

Mies van der Rohe, απόσπασμα από το άρθρο του Peter Carter στο περιοδικό Architectural Design, Μάρτιος 1961, αναφορά στο Kenneth Frampton, Μοντέρνα Αρχιτεκτονική, Ιστορία και Κριτική [1981], Αθήνα: Θεμέλιο, 1987, σ. 150.

Έτσι… Χρησιμοποιούμε αληθινά υλικά και ποτέ απομιμήσεις υλικών (αποκλείονται τα mdf, οι παντός είδους επενδύσεις τύπου καπλαμά, οι παντός είδους απομιμήσεις ξύλου). Αποκλείουμε οποιαδήποτε διακόσμηση η οποία έρχεται επιπροσθέτως για να εξωραΐσει τα πράγματα. Η αισθητική προκύπτει όταν έχουμε οργανώσει σωστά τα ίδια τα αντικείμενα-προϊόντα της καθημερινότητας. Δεν κρύβουμε τίποτε. Φανερώνουμε τα πράγματα όπως είναι αποδεχόμαστε το ετερόκλητο της παρουσίας τους, επιλέγουμε ποιοτικά πράγματα και τα αναδεικνύουμε. Εστιάζουμε στην υψηλή ποιότητα υλικών και επίπλων. Επενδύουμε στον παράγοντα άνθρωπο. Αναδεικνύουμε τους ανθρώπους που δουλεύουν στο κατάστημα. Θεωρούμε ότι το ζεστό και το οικείο είναι θέμα λειτουργίας και ανθρώπινης δράσης στον χώρο. Χρησιμοποιούμε το φως όχι ως διακοσμητικό αντικείμενο, αλλά στην πρωταρχική του αξία ως στοιχείο που μπορεί να αναδείξει ή να υποβαθμίσει αντικείμενα δημιουργώντας καταστάσεις του χώρου που αλλάζουν.

Φωτογράφηση: Μεγακλής Γαντζίας (http://megaklis.com)

Ένα μνημείο στον Ρωσικό Ναύσταθμο του Πόρου

Mark Wigley talking about networks

Si Doux @ travelpod

I had a ferry ticket for 6pm on vessel Superfast 1. Till then I was free. After breakfast I packed my stuff and then crossed the bridge over the Gulf of Patra/Korinth up north. I wanted to visit the village of Nafpaktos in Etolia, a recommendation from a friend. The Patra bridge is Greece's symbos of the 21st century and it looks even more impressive once you are actually on it. However it was an expensive trip, 12 Euro one way, with no reduction for return. But I was rewarded by the scenic views.

Nafpaktos was busy on this festive Saturday and I was lucky to have parked well before its centre with the small, old harbour. I walked along the sea and admired the view of Pelopponese to the south, Patra bridge to the north, and the ancient fortifications in the mountains dominating the town. A café latte at the harbour wall was well worth 3,50 Euro, thanks to heaps of tasty frothed milk and a great harbour & people view Café Si Doux in Patra

Over the brouhaha of people walking around between the table of the coffeeshop and the sound of the small waves which were constantly washing against the harbour wall, I became philosophic about life. Thought about how much I needed to be happy. And the answer was much more simple than the question. I needed to have a few really good friends. And maybe a beach. I was so relaxed.

Saksouki (or probably rather myself) then took me westbound along the coast to a place called Etoliko, a town on a small island, well connected to the mainland through a dam. A little gem.

Once back in Patra I immediately went to the ferry passenger terminal at the port. Received my ticket quickly and then enquired about the customs formalities for the car. With a generous four hours left till departure, I once again went to the 'Si Doux’ café and pampered myself with cheesecake. Lovely.

http://www.travelpod.com/travel-blog-entries/vonwerden/1/1270663122/tpod.html