22 Σεπτεμβρίου 2017

From Doxiadis’ Theory to Pikionis’ Work: Reflections of Antiquity in Modern Architecture


In this book, Tsiambaos redefines the ground-breaking theory of Greek architect and town planner Constantinos A. Doxiadis (The Form of Space in Ancient Greece) and moves his thesis away from antiquity and ancient architecture, instead arguing that it can only be understood as a theory founded in modernity.  In light of this, the author explores Doxiadis’ theory in relation to the work of the controversial Greek architect Dimitris Pikionis. This parallel investigation of the philosophical content of Doxiadis’ theory and the design principles of Pikionis’ work establishes a new frame of reference and creates a valuable and original interpretation of their work. Using innovative cross-disciplinary tools and methods which expand the historical boundaries of interwar modernism, the book restructures the ground of an alternative modernity that looks towards the future through a mirror that reflects the ancient past. From Doxiadis’ Theory to Pikionis’ Work: Reflections of Antiquity in Modern Architecture is fascinating reading for all scholars and students with an interest in modernism and antiquity, the history and theory of architecture, the history of ideas and aesthetics or town planning theory and design.


"Tsiambaos’ exploration of the intertwined trajectories of Doxiadis, whose theory on the use of viewpoints in Ancient Greek architecture kick started his career, and of Pikionis, an architect whose status in twentieth-century Greek architecture amounts to "legendary", makes clear how both men put forward seeing as an act capable of unifying the subject and of bridging the dichotomies and contradictions faced by architecture in a modern world. In more general terms, this book helps to lay bare the complicated relationships that emerged over the course of the twentieth century between history, historiography and design theory." – Maarten Delbeke, Chair for the History and Theory of Architecture, ETH Zurich, Switzerland

"This is a book with many benefits: not only it sheds light on two major Greek architects of the 20th century, who are understudied and poorly known to the Western readership, but also – by doing so – it manages to unveil the complex mechanics of the architectural modernity. In his intelligent analysis of this complexity, Kostas Tsiambaos takes advantage of the apparent opposition between his two heroes – the tradition related Dimitris Pikions and his student (at the National Technical University of Athens) Constantinos Doxiadis, future oriented. This allows him to unravel the subtle threads uniting the two architects, their understanding of space and time, which enabled them to see architecture in its spiritual connection to the world. Exploring these multilayered interactions with history and place (and metaphysics), the book goes beyond the work and thinking of Pikionis and Doxiadis, turning them into inspiring and symptomatic figures of the 20th century architectural modernity." - Carmen Popescu, Professor of Architectural History, Ecole nationale supérieure d'architecture de Bretagne, France

"Playing on the schematism of its title, this book claims that architecture’s ‘theory’ and ‘work’ are intrinsically connected, and so are its pasts and its presents, if Architecture is to keep projecting futures. Weaving a complex web of references, this original reexamination of Pikionis and Doxiadis "in relation" questions those appeasing dualistic histories of architecture that relegate them to a scene of alternative modernism. Here instead they unsettle modernism’s certainties and expose its contradictions, and thus speak to the present of Architecture." - Teresa Stoppani, Professor of Research in Architecture, London South Bank University

Table of Contents

Foreword by Maarten Delbeke


1. Structures of Vision

2. Ancient Greek Optics and Modern Visual Aesthetics

3. Seeing is Knowing

4. Ancient Communities

5. Built Images: Dream Settings



7 Σεπτεμβρίου 2017



Η ελληνική ομάδα εργασίας του DO.CO.MO.MO. και η Σχολή Αρχιτεκτόνων Mηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης συνδιοργανώνουν επιστημονική συνάντηση με θέμα: Tο μοντέρνο βλέμμα στην ‘ελληνική’ φύση.  

Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στα Χανιά στις 25-26 Μαΐου 2018.

Ένα μεγάλο μέρος της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα αναπτύχθηκε μέσα σε ένα φυσικό περιβάλλον με ιδιαίτερη ταυτότητα. Έλληνες αλλά και ξένοι αρχιτέκτονες δημιούργησαν έργα αναπτύσσοντας έναν γόνιμο διάλογο με τη φύση, κάποιες φορές αντιπαρατιθέμενοι σε αυτήν ενώ κάποιες άλλες «κατασκευάζοντάς» την, επιχειρώντας την σχεδιαστική αναπαράστασή της.

Κάθε συνάντηση όμως της αρχιτεκτονικής με τη φύση, βασισμένη στην ιδέα ότι ο άνθρωπος είναι ικανός να τη «βελτιώσει», δεν είναι τίποτα άλλο από έκφραση αξιών και ιδεών. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην Ελλάδα καθότι το ελληνικό τοπίο πέραν της αισθητικής ιδιαιτερότητάς του διαθέτει ευρύτερο ιδεολογικό βάρος μέσω των φιλοσοφικών ιδεών που έχουν διατυπωθεί γι αυτό. Σε αυτό έρχεται να προστεθεί η προσπάθεια απόδοσης του ορισμού της «ελληνικότητας» μέσω ενός γεωμορφολογικού ντετερμινισμού με αναφορά στο ελληνικό τοπίο.

Η σχέση αρχιτεκτονικής και ελληνικής φύσης εμφανίζει πολλαπλότητα θεωρώντας τη φύση ως μυθολογικό τόπο αλλά και συμβολικό χώρο, ως γεωλογική μορφολογία αλλά και τοπιακή κλίμακα, ως ενεργειακό πόρο αλλά και κατασκευαστικό υλικό, ως οικολογική συνείδηση αλλά και βιομορφική αναφορά. Παράλληλα αναδεικνύει την αντίθεση του άστεως με την ύπαιθρο, θεωρώντας την μέρος της φύσης.

Σε μια εποχή κατά την οποία η διεθνής βιβλιογραφία επιχειρεί να αναδείξει την οργανική σύνδεση της μοντέρνας αρχιτεκτονικής με τη φύση και με δεδομένες τις σύγχρονες προκλήσεις που θέτει η σχέση φύσης και τουρισμού στην Ελλάδα, η επιστημονική συνάντηση με θέμα ‘Το μοντέρνο βλέμμα στην ‘ελληνική’ φύση’ έχει ως στόχο να αναδείξει τον διάλογο της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα με την ελληνική φύση μέσα από δύο θεματικούς άξονες:

α. Κοιτάζοντας προς τη φύση - Σχεδιάζοντας με τη φύση.

Από την ‘συναισθηματική τοπογραφία’ του Δ. Πικιώνη και τον λόγο για το κτίσμα που ‘φυτρώνει’ του Α. Κωνσταντινίδη έως τις πολεμικές παρεμβάσεις υπέρ του ελληνικού τοπίου του Α. Προβελέγγιου και τις τοπιακές-οικιστικές ουτοπίες του Τ. Ζενέτου, το φυσικό στοιχείο εμφανίζεται ως βασικό συστατικό με ιστορική και πολιτισμική, αν όχι οντολογική, σημασία. Το σπίτι διακοπών μπροστά στην θάλασσα στην Ανάβυσσο του Α. Κωνσταντινίδη, το αναψυκτήριο δίπλα στο ποτάμι στην Κρύα του Α. Π. Βενετά, το ορεινό συγκρότημα του Δ. Πικιώνη στο Περτούλι και το αγρόκτημα ‘Sparoza’ του J. Soltan στην Παιανία είναι μερικά μόνο από τα έργα που συγκροτήθηκαν εξαρχής σε σχέση με το φυσικό στοιχείο.

Με ποιούς τρόπους οι μοντέρνοι αρχιτέκτονες μίλησαν για τη φύση; Πώς εμφανίστηκε η φύση στον αρχιτεκτονικό θεωρητικό λόγο και γιατί; Πως η αρχιτεκτονική συνδέθηκε με αυτήν; Σε ποιόν βαθμό και με ποιούς τρόπους η αρχιτεκτονική ‘επανανασχεδίασε’ τη φύση; Πώς η ιδιαιτερότητα της ελληνικής φύσης, ως αισθητική του τοπίου αλλά και ως φιλοσοφική ιδέα, διαφοροποίησε την σχέση μοντέρνας αρχιτεκτονικής και φύσης από τις διεθνείς τάσεις;

β. Η μοντέρνα αρχιτεκτονική τοπίου και η ελληνική φύση.

Αν και η παράδοση της αρχιτεκτονικής τοπίου στον ελληνικό χώρο είναι σαφώς περιορισμένη, μπορεί ωστόσο κανείς να αναγνωρίσει κάποιες ενδιαφέρουσες προσπάθειες σχεδιασμού: Η εμβληματική διαμόρφωση του Φιλοπάππου του Δ. Πικιώνη και το πράσινο των ξενοδοχείων Ξενία ανά την Ελλάδα, ο εντυπωσιακός ‘Κήπος Διομήδη’ της H. Hammerbacher και το αφαιρετικό πολεμικό κοιμητήριο Φαλήρου του L. de Soissons, δίνουν ένα στίγμα των διαφορετικών προθέσεων και προσεγγίσεων της μοντέρνας ματιάς στο ελληνικό τοπίο.

Ποιά άλλα πρόσωπα και έργα αρχιτεκτονικής τοπίου στην Ελλάδα του μοντέρνου θα μπορούσαν να αναδειχθούν ως σημαντικά; Ποιές οι αρχές, αξίες και ποιότητες αυτής της αρχιτεκτονικής τοπίου; Ποιές οι επιρροές της και οι αναφορές της; Πώς εισάγεται η ιστορία και η παράδοση του τόπου στο σχεδιασμένο τοπίο;

Θα επιλεγούν για παρουσίαση εισηγήσεις οι οποίες βασίζονται σε πρωτότυπη ιστορική τεκμηρίωση ή/και θεωρητική έρευνα. Θα δοθεί προτεραιότητα σε προτάσεις οι οποίες φέρνουν στο φως αδημοσίευτο αρχειακό υλικό, αναδεικνύουν άγνωστα ή λίγο γνωστά έργα, θέματα και πρόσωπα, καθώς και σε προτάσεις οι οποίες εισάγουν νέα ερμηνευτικά εργαλεία κατανόησης της σχέσης της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα με το φυσικό περιβάλλον και το σχεδιασμένο τοπίο.

Σας καλούμε να στείλετε έως τις 10/11/2017 τίτλο, περίληψη (έως 200 λέξεις) και ένα σύντομο βιογραφικό σας (έως 100 λέξεις) στο email: docomomogreece@gmail.com
Οι εισηγητές/τριες οι οποίοι/ες θα επιλεγούν για παρουσίαση θα ενημερωθούν μέσω email έως τις 2/2/2018. Μέρος των εισηγήσεων θα συμπεριληφθεί, μετά από επιλογή, στον επόμενο συλλογικό τόμο της σειράς «Τετράδια του Μοντέρνου».

Επιστημονική επιτροπή:
Κώστας Τσιαμπάος ΕΜΠ, Αμαλία Κωτσάκη ΠΚ

Οργανωτική επιτροπή:
Κώστας Τσιαμπάος ΕΜΠ, Αμαλία Κωτσάκη ΠΚ, Πανίτα Καραμανέα ΠΚ, Μαρία Νοδαράκη ΕΜΠ