13 Μαρτίου 2019

Τα ΝΕΑ 8/3/2019

Να πάρει η Αθήνα ύψος;

Επιμέλεια: Έφη Φαλίδα
Απαντούν: Δημήτρης Φιλιππίδης, Λόης Παπαδόπουλος, Κώστας Τσιαμπάος, Ζήσης Κοτιώνης, Ίρις Λυκουριώτη

Η πρόσφατη επικαιρότητα γύρω από το δεκαώροφο ξενοδοχείο στο Κουκάκι που περιορίζει τη θέα της Ακρόπολης επαναφέρει ένα παλιό αίτημα προστασίας του τοπίου της Αθήνας από την οικοδόμηση ψηλών κτιρίων. Έχει σήμερα νόημα να συζητάμε την ιδιαιτερότητα του αθηναϊκού τοπίου, έτσι όπως την είχαν θέσει στις απόψεις τους στο παρελθόν ο Πικιώνης και τα μέλη της Εθνικής Κοσμητείας Τοπίου;

Από το Μουσείο Αρχαιοτήτων του Χάνσεν και το Δικαστικό Μέγαρο του Νικολούδη μέχρι το Hilton των Βουρέκα, Βασιλειάδη, Στάικου, Γεωργιάδη και το Μουσείο Ακρόπολης των Tschumi και Φωτιάδη το ζήτημα της ‘αντιπαράθεσης’ της νέας αρχιτεκτονικής με τον ‘ιερό’ βράχο ανέκαθεν ξεσήκωνε θυελλώδεις αντιδράσεις από ευρύ κοινό και ειδικούς. Οι αντιδράσεις αυτές κάποιες φορές ήταν ψύχραιμες και τεκμηριωμένες και άλλες φορές πατούσαν σε ένα έντονα συναισθηματικό-ιδεολογικό στρώμα ηθικολογίας, αν όχι φετιχισμού. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, το βασικό επιχείρημα ήταν πειστικό: αν το αττικό τοπίο, γενικότερα, και η Ακρόπολη, ειδικότερα, είναι σημαντικά για την πόλη μας τότε θα πρέπει να τα προστατεύσουμε με κάθε τρόπο.

Τα τελευταία χρόνια όμως ασκούνται πρωτοφανείς πιέσεις μέσα από τις νέες επενδύσεις σε ακίνητα, την έκρηξη του airbnb και τα νέα φιλόδοξα υπερτοπικά κέντρα σε Φάληρο και Ελληνικό. Τα δύο τελευταία είναι που βάζουν ξανά στη συζήτηση την ανάγκη(;) για περισσότερα μεγάλα ή/και ψηλά κτήρια. Το πρώτο με την αδιαμφισβήτητη επιτυχία που έχει αυτή η σύγχρονη ‘Ακρόπολη’ που αγναντεύει τον Σαρωνικό και το δεύτερο μέσα από τη ρητορική ενός φαντασιακού κοσμοπολιτισμού του νέου ευ ζην. Μια ρητορική που ακούγεται μάλλον ρηχή, ασαφής, απλοϊκή, ίσως πια ξεπερασμένη.

Σε κάθε περίπτωση το πρόβλημα θεωρώ ότι είναι η αμηχανία, αν όχι η απουσία, της Πολιτείας από τον σχεδιασμό μιας μακρόπνοης πολιτικής για την πόλη και το τοπίο. Πριν δηλαδή συζητήσουμε το ποια θα πρέπει να είναι η στάση μας απέναντι στο αττικό τοπίο χρειάζεται να συμφωνήσουμε στο ότι χρειάζεται, καταρχήν, να υπάρχει μια σαφής πολιτική, υπεύθυνη, συγκροτημένη και διαχρονική. Το σίγουρο είναι ότι, ναι, έχει νόημα να συζητάμε για το τοπίο της Αθήνας σήμερα ως κάτι αξιόλογο και ιδιαίτερο. Προφανώς αυτή η συζήτηση δεν θα γίνει με τους όρους του Πικιώνη και της Κοσμητείας του 1950 και 1960 αλλά με σύγχρονους όρους οι οποίοι θα θέτουν μια συνολική αναπτυξιακή στρατηγική σχεδιασμού μιας πόλης της οποίας το τοπίο είναι από τα πλέον σημαντικά στοιχεία με όρους ιστορίας, ταυτότητας, βιωσιμότητας, branding, κ.ο.κ.

Κατά τη γνώμη μου η Αθήνα δεν θα γίνει πιο ελκυστική, εξωστρεφής και ‘ανταγωνιστική’ μέσα από τα κοινότοπα ψηλά κτήρια ενός αδιάφορου real estate, αλλά μέσα από μια σύγχρονη οικιστική οικολογία η οποία θα συνδέσει καλύτερα την πόλη με την ιστορία της και το φυσικό της περιβάλλον αναβαθμίζοντας τον δημόσιο χώρο της με εύστοχες παρεμβάσεις μικρής έντασης, κλίμακας και ύψους πάνω σε έναν ευρύτερο μητροπολιτικό σχεδιασμό με προοπτική 20-30 ετών.

Μπορούμε όλοι να δεσμευτούμε σε μια τέτοια στρατηγική; Το θέλουμε; 

Κώστας Τσιαμπάος