νέο κατάστημα «Παπασωτηρίου»

Σύντομα ανοίγει το νέο κατάστημα «Παπασωτηρίου» στην Πάτρα σχεδιασμένο από εμένα και τη Μ. Κιούρτη. Περισσότερα σε λίγες μέρες ...

CD/RK/LC (Constantinos Doxiadis / Rem Koolhaas / Le Corbusier)

αποσπάσματα από τη διάλεξή μου στο συνέδριο «Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Α. ΔΟΞΙΑΔΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ» 19-21 Ιανουαρίου, νέο Μουσείο Μπενάκη

Στο έργο του Δοξιάδη η στατιστική και τα διαγράμματα ως οργάνωση της πληροφορίας έχουν το σημαντικότερο ρόλο αφού περιγράφουν τη στρατηγική που θα ακολουθηθεί. Τα στατιστικά δεδομένα παρέχουν δείκτες που βοηθούν στο να μελετηθούν τα προβλήματα στη διαχρονική τους εξέλιξη. Aυτό που έχει ενδιαφέρον ξανά σήμερα είναι η θεώρηση ότι ένας αρχιτέκτονας για να δημιουργήσει μπορεί ακόμα και να «κατασκευάσει» μια νέα επιστήμη, να ορίσει μια δική του μεθοδολογία για να δώσει λύσεις σε σύνθετα προβλήματα. Σε αυτήν την διεπιστημονική προσέγγιση του σχεδιασμού η πρώτη διαδικασία ώστε να συγκροτηθεί μία πρόταση δεν είναι κάποιο σκίτσο σε ένα λευκό χαρτί, αλλά η συστηματική συλλογή πληροφοριών (data). Ο Δοξιάδης εισάγει με ευκολία νέους όρους. Συνθέτει νέες λέξεις όπως συνθέτει μια νέα αρχιτεκτονική διαδικασία σε μία προσπάθεια να φωτίσει την πολυπλοκότητα των οικιστικών φαινομένων και ταυτόχρονα να εισάγει τον κόσμο σε πρωτόγνωρα μορφώματα τα οποία θα κάνουν την εμφάνισή τους στο μέλλον και θα οδηγήσουν σε μια διαφορετική αντιμετώπιση. Έτσι λέξεις όπως: Dynametropolis, Dynapolis, Dystopia, Ecumenopolis, Ekistics, ELS (Ekistic Logarithmic Scale), LANWAIR (Land, Water, Air), PreΤheDe (PRevention,THerapy and DEvelopment), SMSA (Standard Metropolitan Statistical Area) κ.α. ορίζουν ένα νέο περιβάλλον όπου η σκέψη αναφέρεται στο μέλλον και οι έννοιες κωδικοποιούνται για να αποκτήσουν χρηστικότητα. Αυτό που αναζητά ο Δοξιάδης είναι επομένως κάτι τελείως διαφορετικό από μία προσωπική έκφραση. Ο Δοξιάδης δομεί σταδιακά και συστηματικά τις τεχνικές εκείνες που θα μπορέσουν να συλλέξουν και να οργανώσουν την πληροφορία ώστε να γίνει αποτελεσματικότερη η επέμβαση. Σήμερα τα οικιστικά φαινόμενα στο περιβάλλον της παγκοσμιότητας εμφανίζονται με ιδιαίτερη ένταση. Και σίγουρα ένας από τους αρχιτέκτονες που προσπαθεί να εκφράσει μία δυναμική στάση απέναντι σε αυτά είναι ο Rem Koolhaas. Με ποιόν τρόπο όμως μπορεί κανείς σήμερα να αρθρώσει μία συνολική πρόταση απέναντι σε αυτά τα γιγαντιαία φαινόμενα; Η απάντηση είναι απλή. Ο Koolhaas χρησιμοποιεί τις τεχνικές των προηγούμενων. Τις τεχνικές του Δοξιάδη δηλαδή! Τα γραφεία του με τα αρχικά ΟΜΑ και ΑΜΟ (κατά το ΑΤΟ του Δοξιάδη) λειτουργούν με αντίστοιχο τρόπο με αυτά του Δοξιάδη. Το ΑΜΟ συγκεντρώνει πληροφορίες, επεξεργάζεται δεδομένα, ορίζει νέους χάρτες και περιοχές καταστρώνει με άλλα λόγια μια νέα γεωγραφία. Οι ΟΜΑ εκτελούν, υλοποιούν, δίνουν μορφή στις προτάσεις του ΑΜΟ. Στο ΑΜΟ atlas συναντούμε συμπλέγματα περιοχών (αυτό που ονομάζει ο Δοξιάδης megalopolis) με ονόματα όπως SanSan (San Francisco – San Diego), BosWash, (Boston - Washington), SãoRio (Sao Paulo – Rio de Janeiro), Eurocore, BTT (Beijing – Tianjin – Tangshan), Sechon (Seoul – Inchon), Tokaido (Tokyo – Kyoto).Τα βιβλία του Koolhaas δεν είναι γεμάτα με φωτογραφίες των κτιρίων του, αλλά με κείμενα, αποκόμματα εφημερίδων, διαγράμματα, χάρτες, στατιστικά στοιχεία. Τα βιβλία του, όπως αυτά του Δοξιάδη, είναι κυρίως μια οργάνωση πληροφοριών. Ακόμα και όταν προτείνει ένα νέο σύμβολο για την ευρωπαϊκή ένωση λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο. Δημιουργεί μία εικόνα που διασυνδέει τα υφιστάμενα εθνικά σύμβολα, τα ανασυνθέτει, τα ομογενοποιεί, τα ρευστοποιεί. Οι σημαίες της Ευρώπης γίνονται ένα πολύχρωμο barcode, γίνονται πάλι πληροφορία. Στο βιβλίο με τίτλο Urbanisme η πρόταση του Le Corbusier για το Παρίσι είναι αποκαλυπτική. Στο συγκεκριμένο βιβλίο ο Le Corbusier προσπαθεί να παρουσιάσει τα στοιχεία εκείνα που θα υποστηρίξουν την άποψή του ότι το κέντρο του Παρισιού πρέπει να κατεδαφιστεί και στη θέση του να σχεδιαστεί μια νέα δομή. Με μία ακραία τεχνοκρατική διάθεση παρουσιάζει στατιστικά δεδομένα, μελέτες και διαγράμματα που «αποδεικνύουν» το αδιέξοδο που θα αντιμετωπίσει το Παρίσι.

Η στατιστική δείχνει το παρελθόν και σκιαγραφεί το μέλλον… Η στατιστική είναι αδιαμφισβήτητη.

Η στατιστική μπορεί να δίνει την ακριβή διάσταση ενός φαινομένου. Το παρουσιάζει κατά την εξέλιξή του και μπορούμε ακολουθώντας τις στατιστικές καμπύλες να δράσουμε έγκαιρα προλαμβάνοντας μια μελλοντική αρνητική εξέλιξη. Οι μελέτες δείχνουν ότι δεν υπάρχει ουσιαστικά χώρος για τα αυτοκίνητα. Το κέντρο του Παρισιού δεν έχει τον απαιτούμενο χώρο για την ομαλή κυκλοφορία τους. Τα αυτοκίνητα χρειάζονται περισσότερο χώρο.

Στο Παρίσι η επιφάνεια κυκλοφορίας των αυτοκινήτων είναι μεγαλύτερη από τη δυνατή… Να ένα γράφημα… που δείχνει την παρούσα κατάσταση… Πού πάνε τα αυτοκίνητα; Στο κέντρο. Δεν υπάρχει όμως χώρος για κυκλοφορία στο κέντρο. Πρέπει να τον δημιουργήσουμε. Πρέπει να γκρεμίσουμε το κέντρο.
 

Οι τρεις αρχιτέκτονες ανήκουν σε διαφορετικές εποχές, αντιπροσωπεύουν όμως τους πλέον παραγωγικούς (όχι μόνο σε κτισμένο έργο αλλά και σε γραπτό) αρχιτέκτονες της εποχής τους. Ο Δοξιάδης έχει το αντίστοιχό του μια γενιά πριν και μια γενιά μετά. Παρά τις ειδικότερες διαφορές στο έργο τους και οι τρεις όταν διαπραγματεύονται τα αστικά φαινόμενα θέλουν να βασιστούν σε αντικειμενικά δεδομένα. Καταστρώνεται μια στρατηγική, καθορίζονται οι κατευθύνσεις, λαμβάνονται οι αποφάσεις. Τα στατιστικά διαγράμματα, οι χάρτες, οι κωδικοποιημένοι όροι περιγράφουν ένα σχέδιο μάχης. Ο αρχιτέκτονας πρέπει να δράσει. Με οποιοδήποτε κόστος. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Ο Le Corbusier ήταν σαφής:
 

Η πρότασή μου είναι βίαιη γιατί η πολεοδομία είναι βίαιη, γιατί η ζωή είναι βίαιη…

Ο Δοξιάδης είναι το πρότυπο του αρχιτέκτονα ο οποίος σχεδιάζει πριν απ’ όλα τις τεχνικές εκείνες που θα του επιτρέψουν να δράσει. Αντλώντας δεδομένα από διαφορετικά επιστημονικά πεδία συνθέτει κυρίως μία στρατηγική αντιμετώπισης της ραγδαίας αστικοποίησης. Το έργο του δεν μπορεί να αξιολογηθεί αν δεν δοθεί σε αυτό το γεγονός η σημασία που του αντιστοιχεί. Αυτή η παραγωγή γνώσης είναι και το σημαντικότερο. Και ο Δοξιάδης, όπως ο Le Corbusier πριν από αυτόν ή ο Rem Koolhaas στις μέρες μας, είχε ισχυρή θέληση να παράγει. Δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Άλλωστε, όπως πίστευε και ο Le Corbusier, όποιος δεν παράγει πεθαίνει.

u f u

To UFU (Underground Free University) είναι μια προσπάθεια που ξεκίνησε στο υπόγειο του Στεκιού Μεταναστών με σκοπό την ελεύθερη και αυτοοργανωμένη διάδοση και εξερεύνηση της γνώσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Αρχικά, δημιουργήθηκε απλά ένας χώρος για χρήση internet και, στη συνέχεια, η υποδομή που είχε συγκεντρωθεί από παλιούς υπολογιστές έδωσε το έναυσμα για την ιδέα της ανταλλαγής γνώσεων. Έτσι, τα μαθήματα ξεκίνησαν την άνοιξη του 2005.

Οι περισσότεροι/ες μαθητές και μαθήτριές του είναι μετανάστες/ριες που ήδη μαθαίνουν ελληνικά στο Στέκι, στο πλαίσιο της προσπάθειας από την ομάδα δασκάλων "τα πίσω θρανία". Οι κύκλοι μαθημάτων διαρκούν περίπου 2 μήνες και καλύπτουν τόσο τις βασικές γνώσεις για το χειρισμό υπολογιστών, όσο και πιο εξελιγμένα προγράμματα. Φυσικά, οι "δασκάλες" και οι "δάσκαλοι» του UFU, καθώς δεν έχουν καμιά διδακτική εμπειρία, έχουν να μάθουν πολλά από τους μαθητές και τις μαθήτριές τους. Πολύ θα θέλαμε μέσα από αυτή τη διαδικασία ανταλλαγής γνώσεων, μαθητές και μαθήτριές μας να αρχίσουν να διδάσκουν.

Εκτός των μαθημάτων, στο UFU λειτουργεί ανακύκλωση-αναδιανομή υπολογιστών. Εκτυπωτές, σκληροί δίσκοι, σκάνερς και ποντίκια, αν λειτουργούν, χαρίζονται σε όποιον/α έχει ανάγκη ή ανανεώνουν την υποδομή του UFU. Αν πάλι δεν λειτουργούν, είτε μετατρέπονται σε εικαστικές συνθέσεις, είτε στέλνονται για ανακύκλωση. Το UFU φιλοδοξεί να σπείρει τον ιό της γνώσης και σε άλλους κοινωνικούς χώρους, παρέχοντας (με τη βοήθειά σας) υλικοτεχνική υποδομή για αντίστοιχα εγχειρήματα.

Τα μαθήματα γίνονται χωρίς αντίτιμο (free, όπως freedom που λένε και στο ανοιχτό-ελεύθερο λογισμικό!), όπως και η πρόσβαση στο internet ή η "περίθαλψη" υπολογιστών.
Το UFU σε χρειάζεται!

Αν θες, μπορείς πολύ εύκολα να βοηθήσεις την προσπάθεια. Φέρνοντας έναν παλιό υπολογιστή ή μεμονωμένα κομμάτια για να βελτιώσουμε την υποδομή μας, συμμετέχοντας ενεργά ως δάσκαλος/α αν έχεις γνώσεις πάνω σε κάποια προγράμματα.

www.ufu.gr

a few words in english... Underground Free University, is part of the "Migrants Place" Social Centre, in Athens. Its purpose is the exchange of computer knowledge, from hardware to OS, from open source to internet. The students are mainly migrants, which also attend the Greek language courses of the Centre. Apart from the courses, there is a recycle-redistribution initiative: old pcs are collected and repaired, if possible, in order to be distributed again in similar places. There is no separative line between teachers and students; for example, one can teach hardware and attend the programming course... It’s Underground (because it’s in the basement of the Social Centre). It’s Free (free like freedom). It’s hardly a University (we call it so, just for fun!). It’s UFU!

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΟΞΙΑΔΗ

CONSTANTINOS A. DOXIADIS AND HIS WORK

'CONSTANTINOS A. DOXIADIS AND HIS WORK'

The "Association of Colleagues and Friends of Constantinos A. Doxiadis" is organizing a three-day meeting dedicated to the ideas, theory and activities of architect and planner Constantinos A. Doxiadis. The meeting, under the auspices of the Constantinos and Emma Doxiadis Foundation, will take place at the Benaki Museum,138 Pireos st., Athens, Greece on the 19-20-21 January 2007.
(Language: Greek with simultaneous translation into English and vice versa.)

Presentations are grouped into four major themes:

Theme A: Constantinos A. Doxiadis
The man and his contribution Session 1
Structure and Function of the Doxiadis Organisation Session 2
Education - Events - Publications Session 3
Research Session 4

Theme B: Ekistic Theory
Theory and Practice-I Session 5
Theory and Practice-II Session 6

Theme C: Development and Planning Projects
National Programmes-Regional Planning Session 7
Master Plans Session 8
Town Plans - Settlements Session 9
Building Complexes Session 10
Transportation-Infrastructure Session 11

Theme D: Conclusions
Round Table Session 12

Andrea Zittel / critical space

Andrea Zittel is one of the most exciting and influential artists of our time because she makes art about the questions that nag us everyday: what to wear in the morning, what to fix again for dinner, how to deal with all the clutter, and how to escape the tyranny of the clock. Part philosopher, part scientist, part designer, part artist, Zittel has made her own life an experiment about the best way to live.

Zittel lives deliberately by paring down her life to the essential elements. She designs clothes to be worn everyday for six months, devises diets of dehydrated food, and constructs multi-purpose furniture to meet her needs in an extremely limited space, all as a means of addressing the larger concerns of the human condition. A conceptual artist, Zittel has been influenced by a diverse list of artists, including Jenny Holzer, Dan Graham, Donald Judd, and Joseph Beuys, and by the constructivist and Bauhaus movement. Her work has, in turn, set an example for a younger generation of artists who make up their own rules and use their own lives as the basis for the production of their work.

Andrea Zittel: Critical Space is a mid-career survey, which gathers together more than seventy-five of Zittel’s works – habitats, installations, drawings, and documentation – created between 1991 and 2005. The Gallery celebrates its commitment to contemporary art in all of its manifestations by presenting the work of this important conceptual artist in a way that encourages audience participation.

Claire Schneider
Associate Curator of Contemporary Art

www.albrightknox.com

cogito 5

Διαγωνισμός ΓΕΚ / ΙΙΙ

Σχεδιαστικός Νομαδισμός / Αν και η τυπική πολυκατοικία εκφράζει το πρόσωπο της ελληνικής πόλης οι περισσότεροι αρχιτέκτονες αποφεύγουμε την εμπλοκή στην παραγωγή της αποκλείοντας εκ των προτέρων το τραύμα. Φοβόμαστε να συμμετέχουμε στο σχεδιασμό της -ακόμα και μέσα στις αρχιτεκτονικές σχολές!- γνωρίζοντας ότι το τελικό αποτέλεσμα της κάτοψης, της όψης, της κατασκευής μπορεί να μην είναι αυτό που θα θέλαμε. Μην μπορώντας να διαχειριστούμε μια τέτοια πιθανή «απογοήτευση» προτιμάμε να καλλιεργούμε ένα ιδεατό πρότυπο της αρχιτεκτονικής πράξης, απομακρυσμένο από αυτήν την πρακτική, το οποίο αποσκοπεί στην αναγνώριση, την επιβράβευση, τη δημοσίευση. Μια ιδανική κατάσταση όπου ασχολούμαστε μόνο με πρωτοποριακά projects ή έργα προβολής. Αυτή η εξιδανίκευση μπορεί βέβαια να προστατεύει, αλλά ταυτόχρονα μας καθιστά αδύναμους να επέμβουμε άμεσα στο κτισμένο περιβάλλον. Σε μια ελληνική κοινωνία όπου η κατασκευή μπορεί να γίνεται από τον καθένα ο αρχιτέκτονας μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ζωής μόνο αν αναλάβει την πρωτοβουλία και την ευθύνη να μπει στην παραγωγή, να απαιτήσει τη συμμετοχή, να προτείνει λύσεις και ιδέες για να αλλάξει το τυπικό. Ο διαγωνισμός δίνει την ευκαιρία να φανταστούμε μια ριζική ανατροπή της υφιστάμενης ιεραρχίας όπου ο αρχιτέκτονας στοχεύει μόνο στο «σημαντικό» ή το «ιδιαίτερο». Σε μια εποχή όπου η δημόσια σφαίρα γίνεται παγκόσμια, επεκτείνεται και ακουμπάει τα πάντα, είναι σημαντική η καλλιέργεια ενός «σχεδιαστικού νομαδισμού». Την εξάπλωση του αρχιτέκτονα σε κάθε έργο ό,τι/όπου/όσο κι αν αυτό είναι. Την ανάπτυξη, σύμφωνα με τους Ντελέζ και Γκαταρί, «σε έναν περίγυρο χωρίς ορίζοντα, σε ένα χώρο λείο, στέπα, έρημο ή θάλασσα». Τη θάλασσα της ελληνικής πολυκατοικίας.

Doxiadis is back

ή... μια ευκαιρία να ξαναγνωρίσουμε έναν μεγάλο άγνωστο της ελληνικής αρχιτεκτονικής.

si doux... encore plus

Το si doux επεκτάθηκε, ο πίσω ακάλυπτος έγινε μια μικρή αυλή, ένα δέντρο εμφανίστηκε, κάποιοι χώροι άλλαξαν επίπεδο και...