2014

Candilis, Josic & Woods   Cité Verticale/Horizontale    Casablanca, 1953

Βραβεία Αρχιτεκτονικής EIA 2013

Η δύναμη επιβίωσης του μοντέρνου / The Books' Journal

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ – Η δύναμη επιβίωσης του μοντέρνου
The Books' Journal, #38, Δεκέμβριος 2013

Μοντέρνο, μια έννοια πανδέκτης / Καθημερινή 24/11/13

Οι εισηγήσεις του συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2011
Της Κατερίνας Σχινά

Το Μοντέρνο στη σκέψη και τις τέχνες του 20ού αιώνα
επιμ.: Β. Κιντή, Π. Τουρνικιώτης, Κ. Τσιαμπάος
εκδ. Αλεξάνδρεια

Αντιφατική, πολυδιάστατη, δυσκαθόριστη, η έννοια του μοντέρνου παραμένει διαφιλονικούμενη, υπό συνεχή επανερμηνεία. Δεν αναφέρεται μόνο σε καλλιτεχνικά ρεύματα, αλλά και σε κοινωνικά φαινόμενα· δεν είναι μονοδιάστατη, αλλά πολυπρισματική, συμπιληματική, πολύμορφη.

Και καθώς η ιστορία είναι παλίμψηστο και ο πολιτισμός δεν ορίζεται από τον αόριστο, τον ενεστώτα και τον μέλλοντα, αλλά διαχέεται σε όλους τους χρόνους, το μοντέρνο δεν είναι δυνατόν να διεκδικήσει συγκεκριμένη ημερομηνία γέννησης ή θανάτου.

Μοιάζει, λοιπόν, να στέκεται κανείς πάνω σε κινούμενη άμμο, όταν επιχειρεί να προτείνει έναν ενιαίο ορισμό καθολικής ισχύος ή να αποσαφηνίσει, έστω, τους όρους που περιγράφουν το μοντέρνο, τον μοντερνισμό (modernism) και τη νεωτερικότητα (modernity) – όπως το επιχείρησαν οι μετέχοντες στο συνέδριο «Το μοντέρνο στη σκέψη και τις τέχνες του 20ού αιώνα», που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2011 στο Μουσείο Μπενάκη και του οποίου τις περισσότερες εισηγήσεις φιλοξενεί ο ανά χείρας τόμος. Από τα κείμενα του τόμου αναδίδεται ένα είδος ισορροπίας ανάμεσα σε αντιθετικούς όρους και αποκλίνουσες ερμηνείες, γι’ αυτό και ο αρχιτέκτονας Παν. Τουρνικιώτης υπογραμμίζει πως, όταν αναφερόμαστε στο μοντέρνο, καλό θα ήταν να το σκεφτόμαστε στον πληθυντικό.

Ωστόσο, αυτή ακριβώς η πολυμέρεια και η αντιφατικότητα του μοντέρνου το καθιστά τόσο σαγηνευτικό – και βέβαια γεννά μια τόσο γοητευτική συναγωγή κειμένων: Η Βάσω Κιντή αποτυπώνει τις έννοιες του μοντέρνου και την πολλαπλότητα του νοήματός του· ο Σ. Βιρβιδάκης γράφει για τις διαστάσεις του μοντερνισμού στη φιλοσοφία, από τη σκοπιά της αναλυτικής παράδοσης· ο Γ. Ξηροπαΐδης αναλύει την θεώρηση της νεωτερικής τέχνης ως τέχνης του υψηλού, βασιζόμενος στην «Αισθητική θεωρία» του Αντόρνο· ο Κ. Α. Παπαγεωργίου παρακολουθεί τις εξελίξεις της νεωτερικότητας και τις μεταλλάξεις του μοντέρνου στην τέχνη και τη σκέψη· η Κ. Παπλωματά, με αφετηρία τη σύγχρονη γλυπτική, διερευνά τους τρόπους με τους οποίους αμφισβητήθηκε και αποκηρύχθηκε η «σύνθεση» ως εργαλείο του παρελθόντος· ο Χ. Καρράς αναλύει την έννοια του θραύσματος και τη χρήση που του επιφύλαξε η δυτική μουσική· η Φαίη Ζήκα επικεντρώνεται στην πριμοδότηση της όρασης και την αναγωγή στο οπτικό που χαρακτηρίζει το μοντέρνο στην τέχνη, για να μιλήσει για το πρόταγμα της ενοποίησης των αισθήσεων και των τεχνών· οι αρχιτέκτονες Κ. Τσιαμπάος, Α. Αντονάς και Κ. Βελώνης εξετάζουν τις εκφάνσεις του μοντέρνου στην αρχιτεκτονική και την πολεοδομία· ο Π. Τουρνικιώτης, τέλος, στην αποφώνησή του, εστιάζει επίσης στην αρχιτεκτονική, αλλά εμπλουτίζει τον προβληματισμό του με αναφορές στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Και το κείμενο-έκπληξη, υπογεγραμμένο από έναν ερευνητή που προσέδωσε στη γαστριμαργική φιλολογία το βάθος της φιλοσοφικής σκέψης και τη χάρη ενός παιγνιώδους, κοσμοπολίτικου, διαυγούς πνεύματος: Νεωτερικότητα και μοντερνισμός στην κουζίνα, η μαγειρική ως τέχνη και τεχνική, από τον ρέκτη Αλβέρτο Αρούχ, τον γνωστό μας Επίκουρο.

Αν υπάρχει κάποια επιφύλαξη ως προς τη συγκρότηση του τόμου, αυτή δεν αφορά το υπάρχον, αλλά το διαφεύγον – τη δυσαναλογία, με άλλα λόγια, ανάμεσα στα γνωστικά πεδία που προσεγγίζονται στο βιβλίο. Είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν πολλά κείμενα για την αρχιτεκτονική, προνομιακό, ούτως ή άλλως, χώρο του μοντερνισμού, καθώς ο τελευταίος, μεταξύ άλλων, προκρίνει τη στιβαρή δομή, τη μορφική αυστηρότητα, την ακρίβεια της έκφρασης· όμως η απουσία της λογοτεχνίας ή της θεατρικής τέχνης από τον τόμο είναι ηχηρή. Ο γοητευμένος αναγνώστης περιμένει τη συνέχεια. 

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_2_24/11/2013_540609 

Νέα Έκδοση / Το ΜΟΝΤΕΡΝΟ

Β. ΚΙΝΤΗ, Π. ΤΟΥΡΝΙΚΙΩΤΗΣ, Κ. ΤΣΙΑΜΠΑΟΣ (επιμ.)
Το μοντέρνο στη σκέψη και τις τέχνες του 20ού αιώνα

ISBN: 978-960-221-563-0
Διαστάσεις: 21X14
Σελίδες: 248
Έκδοση: 2013

Γράφουν οι:

Αριστείδης Αντονάς

Αλβέρτος Αρούχ

Κωστής Βελώνης

Στέλιος Βιρβιδάκης

Φαίη Ζήκα

Χρήστος Καρράς

Βάσω Κιντή

Γιώργος Ξηροπαΐδης

Κωνσταντίνος Α. Παπαγεωργίου

Κατερίνα Παπλωματά

Παναγιώτης Τουρνικιώτης

Κώστας Τσιαμπάος

Η γεωγραφία του μοντέρνου στη διάρκεια του 20ού αιώνα περιλαμβάνει πόλεις όπως η Βιέννη, το Βερολίνο, το Παρίσι, η Πράγα, η Μόσχα, το Λονδίνο, η Νέα Υόρκη. Η Αθήνα, η οποία φιλοξένησε το 1933 το 4ο Διεθνές Συνέδριο Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής (IV CIAM), πώς τοποθετείται στον χάρτη αυτό; Ποιος ήταν ο δικός της μοντερνισμός; Ποιες μορφές και ποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά πήρε ο μοντερνισμός –και ο ελληνικός μοντερνισμός ειδικότερα– στη σκέψη και τις τέχνες του 20ού αιώνα; 

Στο βιβλίο διερευνώνται και αναλύονται χαρακτηριστικά του μοντέρνου όπως η αυτοαναφορικότητα, ο κατακερματισμός της συνέχειας, η αφαίρεση, ο φορμαλισμός, η λειτουργική καθαρότητα, η ορθολογικότητα και το παράλογο, η έμφαση στην πρόοδο, η αναφορά στη μηχανή και την τεχνολογία, η ρήξη με την παράδοση, ο ελιτισμός, ο κοσμοπολιτισμός, η ουτοπία, ενώ αναπτύσσεται ένας διάλογος για τις μορφές που πήρε η εκδήλωση του μοντέρνου σε διάφορους χώρους: από την Αρχιτεκτονική μέχρι τη Φιλοσοφία, από τη Μουσική μέχρι τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά, από την Πολιτική μέχρι τη Λογοτεχνία.

http://www.alexandria-publ.gr/book.php?id=666 

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ / ΒΡΑΒΕΙΑ 2013

Στην πρώτη φάση της συνεδρίασης της επιτροπής επιλογής των έργων, τα μέλη της επιτροπής ήταν οι: Κυριάκος Κυριακίδης (αντιπρόεδρος του Ε.Ι.Α. – συντονιστής της επιτροπής), Μιλτιάδης Τζιτζάς, μέλος ΔΣ Ε.Ι.Α., και οι εκπρόσωποι των βραβευμένων του προηγούμενου διαγωνισμού των Βραβείων 2008, αρχιτέκτονες Άρης Ζαμπίκος, Νίκος Κτενάς και Πρόδρομος Νικηφορίδης.

Η επιτροπή επέλεξε αρχιτεκτονικά έργα που ολοκληρώθηκαν την πενταετία 2008-2013, από σύνολο 91 συμμετοχών κατανεμημένων ως εξής: 

- Κατοικία: 54 συμμετοχές
- Έργα δημόσιας και κοινής χρήσης: 37 συμμετοχές

Τα έργα που προκρίθηκαν στην πρώτη φάση ξεχώρισαν, από ένα πλήθος άλλων που δεν στερούνται ενδιαφέροντος, για τη συνθετική και μορφολογική τους αρτιότητα, την πρωτοτυπία της επίλυσης, την καθαρότητα των μορφών και το υψηλό επίπεδο επεξεργασίας της κατασκευής και των υλικών. Πρέπει να τονιστεί ότι οι τελικές επιλογές έχουν τον τόνο της ιδιαίτερης διάκρισης ανάμεσα σε άλλα ποιοτικά έργα, αποτελούν δηλαδή θετική ψήφο προς αυτά και όχι αρνητική προς το σύνολο των υπολοίπων. 

Η επιτροπή αποφάσισε επίσης, εξαιτίας του γεγονότος ότι οι συμμετοχές στην κατηγορία «κατοικία» παρουσίασαν στο σύνολό τους υψηλού επιπέδου ποιοτικά χαρακτηριστικά, να προχωρήσει στην επιλογή οκτώ έργων αντί του προβλεπόμενου αριθμού των πέντε. 

Κατοικία στην Κηφισιά
3SK Στυλιανίδης Αρχιτέκτονες

Voronoi’s Corrals
decaARCHITECTURE

Πολυκατοικία στην οδό Δεινοκράτους
Γιώργος Αγγελής

Ανα‐βιώνοντας τη Δαφνομήλη 48-Α
Αγγελική Αθανασίου, Κατερίνα Βασιλάκου

Κατοικία δύο γενεών
Γιάννης Αφούρας

Οικιστικό συγκρότημα στο Μαρούσι
Χριστίνα Λουκοπούλου, Ηρώ Μπερτάκη, Κωστής Πανηγύρης

Κατοικία στην Κέα
Μαρίνα Στασινοπούλου, Κωνστάντιος Δασκαλάκης

Η διάλυση του «κουτιού»: Πολυκατοικία στο Γκάζι
Σοφία Τσιράκη 

Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την εκτίμηση της επιτροπής, στην αμέσως επόμενη ομάδα έργων της κατηγορίας ΚΑΤΟΙΚΙΑ που ξεχωρίζουν από την άποψη της συνολικής αρχιτεκτονικής ποιότητας,  περιλαμβάνονται τα εξής:

Κατοικία Α+Α
Άρης Γιαννόπουλος

Διώροφη κατοικία στην Κηφισιά
Γ. Ανυφαντής & Α2 architects

Συγκρότημα 40 παραθεριστικών κατοικιών στον Ακάμα
Έργο 7 Αρχιτέκτονες

Διώροφη κατοικία στην Κηφισιά
spacelab architecture

Κατοικία στις Αφίδνες Αττικής
Ανδρέας Λαμπρόπουλος

Μεταλλική κατοικία στην Πάτρα
Κώστας Τσιαμπάος, Μυρτώ Κιούρτη

Το «σπίτι‐κουτί»: κατοικία και χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων στο Κουκάκι
Σοφία Τσιράκη

Urban Stripes
Klab Architecture

Συγκρότημα κατοικιών & καταστημάτων στο Μεταξουργείο
Γ. Δασκαλάκη, Γ. Παπαδόπουλος

Κατοικία Α+Β
buerger katsota architects

Πυργόσπιτο Ι
Χρυσόστομος Θεοδωρόπουλος, Ελένη Λιβάνη

Δύο κατοικίες στα Ραβδούχα Κισσάμου Χανίων
Αριστομένης και Γιώργος Βαρουδάκης

Εξοχική κατοικία στη Σέριφο
Ηλιάνα Κερεστετζή

ΠΡΑΚΤΙΚΑ 

Towards a green greek urbanity I

Νικόλαος Βοσυνιώτης, Ο λαχανόκηπος του σπιτιού, Αθήνα: εκδόσεις Διον. Πετσάλη, 1941, σ. 24.

The focus of the action in the importance of urban Allotment Gardens) - especially in the big cities - is of special interest for Greece today. The contribution of these 'heterotopias' in upgrading the lives of various social groups, directly or indirectly, can be very important especially for the major Greek cities - and so it should be investigated at several levels. The community garden is something that is almost unknown to Greece although socially-dispersed small land holdings in Greece has led to widespread private property and housing, in contrast with the mass housing projects typically encountered in the rest of Europe. It is only since 2012 that the first community gardens were scarcely developed in Greece (Alexandroupolis, Marousi, Veroia, Edessa, Thermi, Kavala, Kalamata, Komotini, Larisa, Lesvos, Rodhes, Serres, Trikala, Tripolis) and that is due to the economic crisis. The urban productive garden can be proposed as a new model of production and development that is not only sustainable but also enhances the environment, enriches the urban ecosystem, attributes a cultural message to the social space and gives another dimension to an everyday life experience which during the last years seems dystopian. Moreover the literal connection of these gardens to the nuclear family is enhanced if we consider the Greek family as a unit of social support but also as an expression of a specific cultural identity over time. In such a context, the exploratory engagement with this issue in relation to the Greek cities seems to me particularly challenging. A meaningful urban design that tries to implement the allotment gardens in the Greek urban tissue that is non-hierarchical and segmented may prove vital. Socially-dispersed small land holdings in Greece has led to widespread private property and housing, in contrast with the mass housing projects typically encountered in the rest of Europe.  Small land holdings historically determine a specific relation between the individual and the state in Greece that reinforces individuality while at the same time society and the state are treated by the individual as estranged or hostile entities.

http://www.urbanallotments.eu/

Working Group 4 deals with research on spatial distribution of Allotment Gardens over urban territories, spatial impacts and transformations of the allotments with respect to their urban context and morphology. 

REFERENCE

http://grsa.prd.uth.gr/conf2013/49_anthopoulou-nikolaidou_ersagr13.pdf

L'invention d'un architecte - Le voyage en Orient de Le Corbusier

Éditions de la Villette, Paris, 2013
535 pages

ISBN : 978-2-915-456-80-6

Sous la direction scientifique de Roberta Amirante, Burcu Kütükçoglu, Panayotis Tournikiotis, Yannis Tsiomis.

"A pied, à cheval, en bateau, en auto,..."

VON MOOS, Stanislaus - Notes sur les architectes voyageurs

DUMONT, Marie-Jeanne - William Ritter, inspirateur caché du Voyage d'Orient

BAUDOUÏ, Rémi - L'usager du monde. Voyager et correspondre avec ses proches

La leçon du voyage

GRAVAGNUOLO, Benedetto - Le voyage mental dans l'antiquité

AMIRANTE, Roberta - Entre les lignes : l'expérience du Voyage d'Orient

TAORMINA, Francesco - Une leçon d'architecture

MAISIAN, Jordana - L'art de la transposition ou comment poser un problème architectural ?

PISCOPO, Carmine - Les aquarelles du "Langage des pierres" et la mémoire du futur

Aventures photographiques

GRESLERI, Giuliano - L'Europe en zigzag et la dérive vers l'Orient

BENTON, Tim - Apprendre à voir

NAEGELE, Daniel - A quoi bon la mauvaise photographie ?

FRANCOIS, Arnaud - Les photographies d'Orient : vers l'abstraction architecturale

Les Balkans

YEROLYMPOS, Alexandra - La Grèce et les Balkans en 1911

UDOVICKI-SELB, Danilo François - Les Balkans, genèse des "Cinq points de l'architecture" ?

BOZDOGAN, Sibel - Entre orientalisme et découverte de la modernité

"Sur la terre turque"

AKCAN, Esra - L'héritage des photographies panoramiques d'Istanbul

ATAK, Tülay - Vieille ville, nouveaux fondements : l'Istanbul de Le Corbusier

SARKIS, Hashim - Bleu outremer. Déplacement géographique et urbanisme

BURIEL BIELZA, Luis - Sainte-Sophie, les rayons solaires à l'heure cosmique

Des yeux qui voient... l'Acropole

VERY, Françoise - La Grèce imaginée de Jeanneret

TSIOMIS, Yannis - L'Antiquité, Byzance et la mort

FARANTATOS, Panayotis - Entre Orient et Occident, l'autre Grèce

TSIAMBAOS, Kostas - Après l'écrasement : d'Eleusis à Delphes

KORRES, Manolis - Arrêt sur image : Athènes et l'Acropole en 1911

Le Parthénon

KONDARATOS, Savas - L’Acropole et son "autre" : Renan, Freud, Le Corbusier

COHEN, Jean-Louis - Vers une Acropole : d'Athènes à Ronchamp

TOURNIKIOTIS, Panayotis - La résurgence de l'Acropole

PENZ, François - L'ombre de l'Acropole. La Villa Savoye construite par le cinéma

IULIANO, Marco - Montage d'Orient

A travers Naples et l'Italie

FATIGATO, Orfina - A travers Naples

LINTON, Johan - La mémoire et les mots. Une relation ambivalente avec l'Italie

GILOT, Christian - Revenir sur ses pas. Le jeu savant, correct et magnifique des volumes découpés dans la lumière

BERRITTO, Alfonso Mattia - La chambre à ciel

CARRERI, Emanuele - Domus Dom-Ino. "Et le sol qui est un mur horizontal"

TALAMONA, Marida - A Rome, dans les pas de Le Corbusier

MORELLO Erica Valentina et LEONE, Ilario - Le Canope de la Villa d'Hadrien

LUCAN, Jacques - L'énigme de Pise

ΤΟ ΚΕΝΟ / συμμετοχή

'μόνο ένα πράγμα φοβάσαι μην χαθεί
αυτό που έχει ήδη χαθεί για πάντα'

Το υπάρχον κτήριο είναι ένα μικρό λαϊκό νεοκλασικό των αρχών του 20ού αιώνα. Πριν λίγα χρόνια η μοναδική κάτοικος του σπιτιού απεβίωσε, αφήνοντάς το κενό. Η σημερινή ιδιοκτήτρια θέλησε να διατηρήσει πάση θυσία το υπάρχον κενό σπίτι ως μια ενσώματη μνήμη του προσώπου και ταυτόχρονα να το επεκτείνει εισάγοντας μία νέα κατασκευή. Το νέο κτήριο έρχεται να τοποθετηθεί στο σημερινό κενό-αυλή ώστε να αγκαλιάσει το παλιό κτήριο αναπτυσσόμενο περιμετρικά γύρω του. Το νέο παρακολουθεί το παλιό και το υποστηρίζει. Στέκεται δίπλα του σε μία συνειδητή προσπάθεια να έρθει σε διάλογο με αυτό και να το κατανοήσει-ενσωματώσει. Το αποτέλεσμα είναι μία σταδιακή προγραμματική και μορφολογική ώσμωση ανάμεσα στο παλιό και το νέο. Η αρχιτεκτονική αυτή ώσμωση παράγει έναν ενιαίο κενό χώρο ανοιχτού προγράμματος ο οποίος οικειοποιείται μέρος του παλιού σπιτιού εγγράφοντας τους εξωτερικούς του τοίχους και ανοίγματα ως δικά του, εσωτερικά, χωρικά στοιχεία. Η παλιά εξωτερική σκάλα, η κύρια είσοδος και το άνοιγμα του υπογείου, επανεμφανίζονται πλέον ως εσωτερικές προβολές στον νέο χώρο, ως εσωτερικοί δίοδοι επικοινωνίας. Η άνοδος προς τα πάνω - μία κίνηση η οποία διατρέχει διαδοχικά το παλιό και το νέο - δένει συνθετικά τα δύο κτηριακά σώματα ενδυναμώνοντας τον κατεξοχήν χώρο της επαφής τους, τη διαχρονική συμβολική τους σχέση.

ΤΟ ΚΕΝΟ