22 Φεβρουαρίου 2014
16 Φεβρουαρίου 2014
Βραβεία ΔΟΜΕΣ 2014
Τα δέκα κορυφαία έργα στην κατηγορία
'Καλύτερο πραγματοποιημένο έργο των ετών 2009-2013'
'Καλύτερο πραγματοποιημένο έργο των ετών 2009-2013'
1. Διώροφη προσθήκη, Παπάγου, Αθήνα - Ελλάδα
Αρχιτέκτονες: Νέλλη Μάρδα, Δώρα Μπαλντά
2. Η διάλυση του 'κουτιού'- Πολυκατοικία στο Γκάζι, Αθήνα - Ελλάδα
Αρχιτέκτων: Σοφία Τσιράκη
Αρχιτέκτων: Σοφία Τσιράκη
3. Κτήριο καταστημάτων στην Κρέστενα, Ηλεία - Ελλάδα
Αρχιτέκτων: Αθανάσιος Αθανασόπουλος - ArTA
4. Εξοχική κατοικία, Κέα, Κυκλάδες - Ελλάδα
Αρχιτέκτονες: αρχιτεκτονικό γραφείο 3 - Χριστίνα Πλαΐνη, Νικολέτα Δρίτσα
5. Κατοικία και διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου στα Λεγρενά, Λαυρεωτική - Ελλάδα
Αρχιτέκτονες: Θύμιος Παπαγιάννης και Συνεργάτες ΑΕΜ
6. Μεταλλική κατοικία στην Πάτρα, Μιντιλόγλι, Αχαΐα - Ελλάδα
Αρχιτέκτονες: Κώστας Τσιαμπάος, Μυρτώ Κιούρτη
7. Διαμέρισμα, Πεύκη, Αθήνα - Ελλάδα
Αρχιτέκτονες: Γιάννης Καραχάλιος, Ελισάβετ Πλαΐνη, Αναστάσης Μπάχας
8. 'Voronoi's Corrals' , Μήλος, Κυκλάδες - Ελλάδα
Αρχιτέκτονες: decaARCHITECTURE
9. Ανακαίνιση ξενοδοχείου 'Ποσειδώνιον', Σπέτσες - Ελλάδα
Αρχιτέκτονες: 3SK Στυλιανίδης Αρχιτέκτονες ΑΕ
10. Ξενώνας υποστήριξης στα Παιδικά Χωριά SOS, Μαρούσι, Αθήνα - Ελλάδα
Αρχιτέκτονες: Ελπίδα Ρούσσου, Άγγελος Ψιλόπουλος
Κριτική επιτροπή: Μιχαήλ Λυκούδης, Richard Meier, Juhani Pallasmaa.
5 Φεβρουαρίου 2014
Επετηρίδα Λευκαδικών Μελετών ΙΒ΄ Τόμος
Κυκλοφόρησε στο τέλος του 2013 ο 12ος τόμος της επιστημονικής περιοδικής έκδοσης της ΕΛΜ. Δώδεκα μελέτες δημοσιεύονται στο πρώτο και μεγαλύτερο μέρος του τόμου. Η πρώτη μελέτη εξετάζει την πιθανή μορφολογία της περιοχής μεταξύ της βορειοανατολικής Λευκάδας και της Ακαρνανίας από τα μυκηναϊκά χρόνια ώς τη ρωμαιοκρατία του συγγραφέα της Πάνου Γ. Ροντογιάννη (1911-1996). Ακολουθούν δύο μελέτες για την εποχή της Βενετοκρατίας: Στις μέρες της φοβερής πανώλης του 1743 (Ευτυχία Δ. Λιάτα). Η άλλη μελέτη ξεκινά από την παρουσίαση του μοναδικού γνωστού αντιτύπου (Συλλογή Αντώνη Ν. Σολδάτου) της έντυπης Συλλογής υμνητικών κειμένων για τον Βενετό προνοητή Λευκάδας (1747-1750) που έγραψαν Βενετοί και Λευκαδίτες στο τέλος της θητείας του και εκδόθηκε στη Βενετία το 1750 (Σωτήρης Κουτμάνης). Οι συγγενικές σχέσεις ζωγράφων της Επτανησιακής Σχολής στη Λευκάδα του 18ου και του 19ου αιώνα, με προεκτάσεις ώς το σήμερα, εξετάζονται στη μελέτη της Ντενίζ-Χλόης Αλεβίζου. Ο διάκονος Ιωαννίκιος Γ. Ζαμπέλης δημοσιεύει μια σπουδή της τοπικής εκκλησιαστικής ιστορίας, στηριγμένη σε δύο άγνωστες λεπτομέρειες επιθεωρήσεις των ναών, του 1882 και του 1892, οργανωμένες από τη Μητρόπολη Λευκάδας.
Πλούσια είναι η προσφορά του τόμου στη μελέτη της ζωής και του έργου του Άγγελου και της Εύας Σικελιανού. Ο Κώστας Τσιαμπάος δημοσιεύει μελέτη για το Δελφικό Κέντρο του Σικελιανού, ως μια ουτοπική κοινότητα. Η Ευθαλία Παπαδάκη ερεύνησε τη «φιλελληνική» δραστηριότητα της Εύας Πάλμερ-Σικελιανού και τις συνέπειές της κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Αμερική. Η Βιβέτ Τσαρλαμπά-Κακλαμάνη εκδίδει και σχολιάζει δύο κείμενα-μαρτυρίες του 1984 του Τάσου Κατσή (1903-1987) με τις αναμνήσεις των ψαράδων για τον Άγγελο και την Εύα στο νησάκι του Άϊ Νικόλα (1902-1910). Ο κύκλος κλείνει με τη σχολιασμένη έκδοση εννιά επιστολών (1928-1933) του Άγγελου στον φίλο του Σπύρο Γεράσιμου Σουμίλα από την Μάρθα Σουμίλα-Σαμπατακάκη, τον Αγησίλαο Σουμίλα και τον Νίκο Κ. Κατηφόρη.
Στον Λευκαδίτη γιατρό της Βενετίας Γρηγόριο Σ. Σταμπόγλη (1886-1973) αναφέρεται η μελέτη της Ευσταθίας Πολίτη. Ο Γεώργιος Π. Ροντογιάννης (1945-20.6.2013) δεν πρόλαβε να δει τυπωμένη τη μελέτη του: «Πάνου Γ. Ροντογιάννη (1911-1996), Λόγος για τους υπέρ Πατρίδος πεσόντας (Τσουκαλάδες Λευκάδος, 13 Φεβρουαρίου 1949)». Η Παρασκευή Κοψιδά-Βρεττού δημοσιεύει τη μελέτη «Λαϊκός πολιτισμός: μεταξύ αυθεντικότητας και φολκλορικής αναπαράστασης. Ο «Σύλλογος Αγροτοπαίδων Απόλλων Καρυάς».
22 Ιανουαρίου 2014
OPEN / πρόταση για τη Biennale 2014
Η πρόταση με τίτλο OPEN στοχεύει στην ανάδειξη των αρχών - fundamentals της ελληνικής αρχιτεκτονικής μέσα από τρεις δυναμικές διαστάσεις:
Ι. Ως προς το παρελθόν: Επισημαίνοντας τους πολλαπλούς δρόμους που ‘ανοίγει’ η παρακαταθήκη των προηγούμενων γενεών, τα fundamentals που θέλουμε να διαφυλάξουμε και να επαν/ενεργοποιήσουμε στο μέλλον.
ΙΙ. Ως προς το παρόν: Εστιάζοντας στην ευθύνη μας να επανερμηνεύσουμε τα fundamentals με σύγχρονους όρους. Προβάλλοντας την επιθυμία μας να φανταστούμε, να δημιουργήσουμε, να δράσουμε στο σήμερα αξιοποιώντας δημιουργικά το υλικό του χτες.
ΙΙΙ. Ως προς το μέλλον: Προτάσσοντας την ελευθερία της εμπρόθετης δράσης, την ενίσχυση των πολλαπλών δυνητικών σεναρίων, τον δυναμικό και αντιδογματικό σχεδιασμό του επερχόμενου.
Η έκθεση θα προβάλλει παράλληλα και τις τρεις δυναμικές. Στο επίκεντρο θα βρεθούν λίγα εξαιρετικά δείγματα της ελληνικής αρχιτεκτονικής των τελευταίων 100 ετών (κτήρια και μελέτες), τα οποία εκφράζουν θεμελιώδεις (fundamental) αρχές της αρχιτεκτονικής, ανεξάρτητα από στιλιστικές εκφράσεις. Πρόκειται για κτήρια τα οποία έχει αναδείξει η έρευνα των τελευταίων ετών που παραμένουν όμως άγνωστα ή ελάχιστα γνωστά σε διεθνές επίπεδο. Με αφετηρία το 1917, τη χρονιά κατά την οποία ιδρύεται η Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ, διατρέχουμε τον αιώνα κάνοντας στάσεις σε κομβικά έτη όπως το 1933 (4ο CIAM) ή το 1963 (διακήρυξη της Δήλου), αναδεικνύοντας χαρακτηριστικά ‘παραδείγματα’ (κατά Kuhn): το κτήριο μαγειρείων και πλυντηρίων του νοσοκομείου Σωτηρία του Περικλή Γεωργακόπουλου (το κτήριο μηχανή), τη μελέτη για το περίπτερο της Βενετίας του Στάμου Παπαδάκη (το ατελέσφορα μοντέρνο), το σπίτι στην Αμοργό του Γιάννη Ξενάκη (η σύζευξη μαθηματικής τάξης και φυσικού τοπίου), το εργοστάσιο ΦΙΞ που συνδέθηκε με το όνομα του Τάκη Ζενέτου (η αρχιτεκτονική ως παλίμψηστο), τα γραφεία του Κ.Α. Δοξιάδη (η δομή και το δίκτυο), το Ωδείο του Δεσποτόπουλου (μια συγκρουσιακή ανασύνθεση της ιστορίας πάνω στο Λύκειο του Αριστοτέλη), κ.α.. Τα έργα αυτά ξεδιπλώνουν ένα νήμα το οποίο συνδέει θεμελιώδεις έννοιες της αρχιτεκτονικής: τα μαθηματικά και τη γεωμετρία με την ποιητική του χώρου, την τοπική παράδοση με το παγκόσμιο δίκτυο, τον αυστηρό ρασιοναλισμό με την αισθητική του τοπίου, την οικολογία με την πολιτική δράση. Φτάνοντας στο σήμερα θα επικεντρώσουμε σε κτήρια-ορόσημα τα οποία επαναχρησιμοποιούνται και επαναλειτουργούν μέσα στο 2014 ενσωματώνοντας στρατηγικές σχεδιασμού που απαντούν σε σύγχρονες προβληματικές. Τέτοια είναι, για παράδειγμα, το εργοστάσιο ΦΙΞ (Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης) και το κτήριο γραφείων του Δοξιάδη (κτήριο κατοικιών One Athens).
Τα μέσα παρουσίασης θα είναι πολλαπλά και επάλληλα:
Α. Η αναδρομική κατασκευή της νεωτερικότητας: Κατασκευή, σε φυσική κλίμακα, του μισού περιπτέρου που σχεδίασε ο Στάμος Παπαδάκης για την έκθεση της Βενετίας το 1931 και τοποθέτησή του πάνω στο υπάρχον περίπτερο, σε ελαφρά μετατόπιση. Πρόκειται για μια επιλεκτική ‘ανάμνηση’ του μοντέρνου που ‘απορροφά’ το νεοβυζαντινό κτήριο, μια κριτική επανερμηνεία του άχτιστου και του θεμελιώδους σε σχέση με το κοινό και χτισμένο που θα αποτελέσει την κύρια πρόσκληση στην Ελληνική νεωτερικότητα.
Β. Η φυσική παρουσία της αρχιτεκτονικής: Προπλάσματα των επιλεγμένων κτηρίων που εκφράζουν τις θεμελιώδεις αρχές σε κλίμακα 1/10 ή 1/20. Θα εκτεθούν μακέτες ολόκληρων κτηρίων ή τομές τους και αναπτύγματα σε τρεις διαστάσεις που θα μεταφέρουν την πραγματική εμπειρία του αρχιτεκτονικού χώρου.
Γ. Οπτικοακουστική συμφωνία: Πανόραμα της ελληνικής αρχιτεκτονικής, με εναλλαγή κτηρίων υλοποιημένων και μη, γνωστών και άγνωστων, μέσα από αυθεντικά τεκμήρια (σκίτσα και σχέδια), φωτογραφίες, κείμενα, ήχο και βίντεο. Κτήρια και μελέτες των τελευταίων 100 ετών που αποτελούν θεμέλια της εποχής που έρχεται και μας εισάγουν σε ένα υπό διαμόρφωση μέλλον.
OPEN είναι το Ανοιχτό, το Ελεύθερο: Ανοιχτό έργο, Ανοιχτή κοινωνία, Ανοιχτή αρχιτεκτονική.
ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Παναγιώτης Τουρνικιώτης, Κώστας Τσιαμπάος
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ (ΜΕ ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ):
Αιμιλία Αθανασίου (υποψήφια δρ ΕΜΠ), Σταύρος Αλιφραγκής (δρ αρχιτέκτων Πανεπιστημίου Cambridge), Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος (υποψήφιος δρ ΕΜΠ), Αριστοτέλης Δημητρακόπουλος (υποψήφιος δρ ΕΜΠ), Ντόρα Θεοδωροπούλου (υποψήφια δρ ΕΜΠ), Φάνης Καφαντάρης (υποψήφιος δρ ΕΜΠ), Μυρτώ Κιούρτη (δρ αρχιτέκτων ΕΜΠ), Σταύρος Μαρτίνος (υποψήφιος δρ ΕΜΠ), Πέτρος Φωκαΐδης (υποψήφιος δρ ΕΜΠ).
15 Ιανουαρίου 2014
ΣΚΑΪ τώρα / 15-1-14
Μια συζήτηση με την Άννα Μπουσδούκου για το βιβλίο του Δοξιάδη "Αι θυσίαι της Ελλάδος στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο". Όλη η εκπομπή εδώ (η σχετική συζήτηση στο 01:26:46).
4 Ιανουαρίου 2014
Καθημερινή 4/1/14
Πληροφορεί με χάρτες, γραφήματα, διαγράμματα
Του Κώστα Τσιαμπάου*
Το βιβλίο του Κωνσταντίνου Δοξιάδη είναι ένα έργο το οποίο επιχειρεί να παρουσιάσει με όσο το δυνατόν πιο αναλυτικό και ακριβή, αλλά παράλληλα άμεσο και κατανοητό τρόπο, το θέμα το οποίο διαπραγματεύεται. Αφενός οι χάρτες με τα πολλαπλά επίπεδα πληροφορίας, τα στατιστικά γραφήματα και τα –πρωτοποριακά για την εποχή– isotype διαγράμματα, καταγράφουν την ποσοτική έκταση της καταστροφής. Αφετέρου οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες των ερειπωμένων χωριών, των σκελετωμένων παιδιών, των νεκρών αμάχων, προβάλλουν το ανθρώπινο αποτύπωμα της θυσίας.
Oλα αυτά τα στοιχεία μαζί, συνοδευόμενα από λίγα λιτά, περιγραφικά σχόλια, χωρίς καμία διάθεση εξωραϊσμού ή υπερβολής δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για αμφισβήτηση. Oπως ταιριάζει σε ένα αληθινά μοντέρνο βιβλίο, η πραγματικότητα παρουσιάζεται ως έχει, με μια αφοπλιστική σαφήνεια και καθαρότητα, χωρίς συναισθηματισμούς και ιδεοληψίες.
Και προτάσεις
Ο Δοξιάδης δεν αρκείται, όμως, σε διαπιστώσεις. Γνωρίζει καλά ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος προϋποθέτει την ανάπτυξη προτάσεων, την οργάνωση στρατηγικής, την ανάληψη δράσης. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η δημιουργία του «Κύκλου Τεχνικών», μιας «δεξαμενής σκέψης» στην οποία συμμετέχουν οι διανοούμενοι Γ. Παπαϊωάννου, Αγγ. Χατζημιχάλη, Γ. Μέγας, Μ.Τριανταφυλλίδης, Π. Μυλωνάς κ.ά.
Αντίστοιχη στόχευση έχει και η αποστολή επιστημόνων όπως ο Β. Βαφειάδης, ο Πρ. Βασιλειάδης, ο Αρθούρος Σκέπερς, στην Αγγλία, για σπουδές χωροταξίας και πολεοδομίας, με σκοπό να συμβάλουν στο δύσκολο έργο της ανασυγκρότησης.
Αυτήν την αποστολή υπηρετεί και ο ίδιος ο Δοξιάδης, ο οποίος, μέσα στην Κατοχή, συνεχώς επικοινωνεί με τεχνοκράτες και πολιτικούς απ’ όλη την Ευρώπη, ενημερώνεται για τα προβλήματα στις άλλες χώρες και παρουσιάζει την κατάσταση που επικρατεί στη δική του.
Η πεποίθηση του Δοξιάδη ότι μόνο με σοβαρή προετοιμασία, συστηματική οργάνωση, επιστημονική μέθοδο και υπεύθυνη δουλειά μπορούν να ξεπεραστούν τα μεγάλα και σύνθετα σύγχρονα προβλήματα ήταν από τότε ξεκάθαρη. Αυτό το μήνυμα προσπάθησε να μεταφέρει μέσα από την έκδοση του ’46. Ενα μήνυμα το οποίο μοιάζει και πάλι επίκαιρο.
Το βιβλίο του Κωνσταντίνου Δοξιάδη είναι ένα έργο το οποίο επιχειρεί να παρουσιάσει με όσο το δυνατόν πιο αναλυτικό και ακριβή, αλλά παράλληλα άμεσο και κατανοητό τρόπο, το θέμα το οποίο διαπραγματεύεται. Αφενός οι χάρτες με τα πολλαπλά επίπεδα πληροφορίας, τα στατιστικά γραφήματα και τα –πρωτοποριακά για την εποχή– isotype διαγράμματα, καταγράφουν την ποσοτική έκταση της καταστροφής. Αφετέρου οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες των ερειπωμένων χωριών, των σκελετωμένων παιδιών, των νεκρών αμάχων, προβάλλουν το ανθρώπινο αποτύπωμα της θυσίας.
Oλα αυτά τα στοιχεία μαζί, συνοδευόμενα από λίγα λιτά, περιγραφικά σχόλια, χωρίς καμία διάθεση εξωραϊσμού ή υπερβολής δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για αμφισβήτηση. Oπως ταιριάζει σε ένα αληθινά μοντέρνο βιβλίο, η πραγματικότητα παρουσιάζεται ως έχει, με μια αφοπλιστική σαφήνεια και καθαρότητα, χωρίς συναισθηματισμούς και ιδεοληψίες.
Και προτάσεις
Ο Δοξιάδης δεν αρκείται, όμως, σε διαπιστώσεις. Γνωρίζει καλά ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος προϋποθέτει την ανάπτυξη προτάσεων, την οργάνωση στρατηγικής, την ανάληψη δράσης. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η δημιουργία του «Κύκλου Τεχνικών», μιας «δεξαμενής σκέψης» στην οποία συμμετέχουν οι διανοούμενοι Γ. Παπαϊωάννου, Αγγ. Χατζημιχάλη, Γ. Μέγας, Μ.Τριανταφυλλίδης, Π. Μυλωνάς κ.ά.
Αντίστοιχη στόχευση έχει και η αποστολή επιστημόνων όπως ο Β. Βαφειάδης, ο Πρ. Βασιλειάδης, ο Αρθούρος Σκέπερς, στην Αγγλία, για σπουδές χωροταξίας και πολεοδομίας, με σκοπό να συμβάλουν στο δύσκολο έργο της ανασυγκρότησης.
Αυτήν την αποστολή υπηρετεί και ο ίδιος ο Δοξιάδης, ο οποίος, μέσα στην Κατοχή, συνεχώς επικοινωνεί με τεχνοκράτες και πολιτικούς απ’ όλη την Ευρώπη, ενημερώνεται για τα προβλήματα στις άλλες χώρες και παρουσιάζει την κατάσταση που επικρατεί στη δική του.
Η πεποίθηση του Δοξιάδη ότι μόνο με σοβαρή προετοιμασία, συστηματική οργάνωση, επιστημονική μέθοδο και υπεύθυνη δουλειά μπορούν να ξεπεραστούν τα μεγάλα και σύνθετα σύγχρονα προβλήματα ήταν από τότε ξεκάθαρη. Αυτό το μήνυμα προσπάθησε να μεταφέρει μέσα από την έκδοση του ’46. Ενα μήνυμα το οποίο μοιάζει και πάλι επίκαιρο.
* O κ. Κώστας Τσιαμπάος διδάσκει Ιστορία της Αρχιτεκτονικής στο ΕΜΠ.
Βλέπε επίσης:
Γραφιστική πρωτοπορία και Ιστορία
31 Δεκεμβρίου 2013
9 Δεκεμβρίου 2013
6 Δεκεμβρίου 2013
Η δύναμη επιβίωσης του μοντέρνου / The Books' Journal
ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ – Η δύναμη επιβίωσης του μοντέρνου
The Books' Journal, #38, Δεκέμβριος 2013
29 Νοεμβρίου 2013
Μοντέρνο, μια έννοια πανδέκτης / Καθημερινή 24/11/13
Οι εισηγήσεις του συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2011
Της Κατερίνας Σχινά
Το Μοντέρνο στη σκέψη και τις τέχνες του 20ού αιώνα
επιμ.: Β. Κιντή, Π. Τουρνικιώτης, Κ. Τσιαμπάος
εκδ. Αλεξάνδρεια
Αντιφατική, πολυδιάστατη, δυσκαθόριστη, η έννοια του μοντέρνου παραμένει διαφιλονικούμενη, υπό συνεχή επανερμηνεία. Δεν αναφέρεται μόνο σε καλλιτεχνικά ρεύματα, αλλά και σε κοινωνικά φαινόμενα· δεν είναι μονοδιάστατη, αλλά πολυπρισματική, συμπιληματική, πολύμορφη.
Και καθώς η ιστορία είναι παλίμψηστο και ο πολιτισμός δεν ορίζεται από τον αόριστο, τον ενεστώτα και τον μέλλοντα, αλλά διαχέεται σε όλους τους χρόνους, το μοντέρνο δεν είναι δυνατόν να διεκδικήσει συγκεκριμένη ημερομηνία γέννησης ή θανάτου.
Μοιάζει, λοιπόν, να στέκεται κανείς πάνω σε κινούμενη άμμο, όταν επιχειρεί να προτείνει έναν ενιαίο ορισμό καθολικής ισχύος ή να αποσαφηνίσει, έστω, τους όρους που περιγράφουν το μοντέρνο, τον μοντερνισμό (modernism) και τη νεωτερικότητα (modernity) – όπως το επιχείρησαν οι μετέχοντες στο συνέδριο «Το μοντέρνο στη σκέψη και τις τέχνες του 20ού αιώνα», που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2011 στο Μουσείο Μπενάκη και του οποίου τις περισσότερες εισηγήσεις φιλοξενεί ο ανά χείρας τόμος. Από τα κείμενα του τόμου αναδίδεται ένα είδος ισορροπίας ανάμεσα σε αντιθετικούς όρους και αποκλίνουσες ερμηνείες, γι’ αυτό και ο αρχιτέκτονας Παν. Τουρνικιώτης υπογραμμίζει πως, όταν αναφερόμαστε στο μοντέρνο, καλό θα ήταν να το σκεφτόμαστε στον πληθυντικό.
Ωστόσο, αυτή ακριβώς η πολυμέρεια και η αντιφατικότητα του μοντέρνου το καθιστά τόσο σαγηνευτικό – και βέβαια γεννά μια τόσο γοητευτική συναγωγή κειμένων: Η Βάσω Κιντή αποτυπώνει τις έννοιες του μοντέρνου και την πολλαπλότητα του νοήματός του· ο Σ. Βιρβιδάκης γράφει για τις διαστάσεις του μοντερνισμού στη φιλοσοφία, από τη σκοπιά της αναλυτικής παράδοσης· ο Γ. Ξηροπαΐδης αναλύει την θεώρηση της νεωτερικής τέχνης ως τέχνης του υψηλού, βασιζόμενος στην «Αισθητική θεωρία» του Αντόρνο· ο Κ. Α. Παπαγεωργίου παρακολουθεί τις εξελίξεις της νεωτερικότητας και τις μεταλλάξεις του μοντέρνου στην τέχνη και τη σκέψη· η Κ. Παπλωματά, με αφετηρία τη σύγχρονη γλυπτική, διερευνά τους τρόπους με τους οποίους αμφισβητήθηκε και αποκηρύχθηκε η «σύνθεση» ως εργαλείο του παρελθόντος· ο Χ. Καρράς αναλύει την έννοια του θραύσματος και τη χρήση που του επιφύλαξε η δυτική μουσική· η Φαίη Ζήκα επικεντρώνεται στην πριμοδότηση της όρασης και την αναγωγή στο οπτικό που χαρακτηρίζει το μοντέρνο στην τέχνη, για να μιλήσει για το πρόταγμα της ενοποίησης των αισθήσεων και των τεχνών· οι αρχιτέκτονες Κ. Τσιαμπάος, Α. Αντονάς και Κ. Βελώνης εξετάζουν τις εκφάνσεις του μοντέρνου στην αρχιτεκτονική και την πολεοδομία· ο Π. Τουρνικιώτης, τέλος, στην αποφώνησή του, εστιάζει επίσης στην αρχιτεκτονική, αλλά εμπλουτίζει τον προβληματισμό του με αναφορές στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Και το κείμενο-έκπληξη, υπογεγραμμένο από έναν ερευνητή που προσέδωσε στη γαστριμαργική φιλολογία το βάθος της φιλοσοφικής σκέψης και τη χάρη ενός παιγνιώδους, κοσμοπολίτικου, διαυγούς πνεύματος: Νεωτερικότητα και μοντερνισμός στην κουζίνα, η μαγειρική ως τέχνη και τεχνική, από τον ρέκτη Αλβέρτο Αρούχ, τον γνωστό μας Επίκουρο.
Αν υπάρχει κάποια επιφύλαξη ως προς τη συγκρότηση του τόμου, αυτή δεν αφορά το υπάρχον, αλλά το διαφεύγον – τη δυσαναλογία, με άλλα λόγια, ανάμεσα στα γνωστικά πεδία που προσεγγίζονται στο βιβλίο. Είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν πολλά κείμενα για την αρχιτεκτονική, προνομιακό, ούτως ή άλλως, χώρο του μοντερνισμού, καθώς ο τελευταίος, μεταξύ άλλων, προκρίνει τη στιβαρή δομή, τη μορφική αυστηρότητα, την ακρίβεια της έκφρασης· όμως η απουσία της λογοτεχνίας ή της θεατρικής τέχνης από τον τόμο είναι ηχηρή. Ο γοητευμένος αναγνώστης περιμένει τη συνέχεια.
Της Κατερίνας Σχινά
Το Μοντέρνο στη σκέψη και τις τέχνες του 20ού αιώνα
επιμ.: Β. Κιντή, Π. Τουρνικιώτης, Κ. Τσιαμπάος
εκδ. Αλεξάνδρεια
Αντιφατική, πολυδιάστατη, δυσκαθόριστη, η έννοια του μοντέρνου παραμένει διαφιλονικούμενη, υπό συνεχή επανερμηνεία. Δεν αναφέρεται μόνο σε καλλιτεχνικά ρεύματα, αλλά και σε κοινωνικά φαινόμενα· δεν είναι μονοδιάστατη, αλλά πολυπρισματική, συμπιληματική, πολύμορφη.
Και καθώς η ιστορία είναι παλίμψηστο και ο πολιτισμός δεν ορίζεται από τον αόριστο, τον ενεστώτα και τον μέλλοντα, αλλά διαχέεται σε όλους τους χρόνους, το μοντέρνο δεν είναι δυνατόν να διεκδικήσει συγκεκριμένη ημερομηνία γέννησης ή θανάτου.
Μοιάζει, λοιπόν, να στέκεται κανείς πάνω σε κινούμενη άμμο, όταν επιχειρεί να προτείνει έναν ενιαίο ορισμό καθολικής ισχύος ή να αποσαφηνίσει, έστω, τους όρους που περιγράφουν το μοντέρνο, τον μοντερνισμό (modernism) και τη νεωτερικότητα (modernity) – όπως το επιχείρησαν οι μετέχοντες στο συνέδριο «Το μοντέρνο στη σκέψη και τις τέχνες του 20ού αιώνα», που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2011 στο Μουσείο Μπενάκη και του οποίου τις περισσότερες εισηγήσεις φιλοξενεί ο ανά χείρας τόμος. Από τα κείμενα του τόμου αναδίδεται ένα είδος ισορροπίας ανάμεσα σε αντιθετικούς όρους και αποκλίνουσες ερμηνείες, γι’ αυτό και ο αρχιτέκτονας Παν. Τουρνικιώτης υπογραμμίζει πως, όταν αναφερόμαστε στο μοντέρνο, καλό θα ήταν να το σκεφτόμαστε στον πληθυντικό.
Ωστόσο, αυτή ακριβώς η πολυμέρεια και η αντιφατικότητα του μοντέρνου το καθιστά τόσο σαγηνευτικό – και βέβαια γεννά μια τόσο γοητευτική συναγωγή κειμένων: Η Βάσω Κιντή αποτυπώνει τις έννοιες του μοντέρνου και την πολλαπλότητα του νοήματός του· ο Σ. Βιρβιδάκης γράφει για τις διαστάσεις του μοντερνισμού στη φιλοσοφία, από τη σκοπιά της αναλυτικής παράδοσης· ο Γ. Ξηροπαΐδης αναλύει την θεώρηση της νεωτερικής τέχνης ως τέχνης του υψηλού, βασιζόμενος στην «Αισθητική θεωρία» του Αντόρνο· ο Κ. Α. Παπαγεωργίου παρακολουθεί τις εξελίξεις της νεωτερικότητας και τις μεταλλάξεις του μοντέρνου στην τέχνη και τη σκέψη· η Κ. Παπλωματά, με αφετηρία τη σύγχρονη γλυπτική, διερευνά τους τρόπους με τους οποίους αμφισβητήθηκε και αποκηρύχθηκε η «σύνθεση» ως εργαλείο του παρελθόντος· ο Χ. Καρράς αναλύει την έννοια του θραύσματος και τη χρήση που του επιφύλαξε η δυτική μουσική· η Φαίη Ζήκα επικεντρώνεται στην πριμοδότηση της όρασης και την αναγωγή στο οπτικό που χαρακτηρίζει το μοντέρνο στην τέχνη, για να μιλήσει για το πρόταγμα της ενοποίησης των αισθήσεων και των τεχνών· οι αρχιτέκτονες Κ. Τσιαμπάος, Α. Αντονάς και Κ. Βελώνης εξετάζουν τις εκφάνσεις του μοντέρνου στην αρχιτεκτονική και την πολεοδομία· ο Π. Τουρνικιώτης, τέλος, στην αποφώνησή του, εστιάζει επίσης στην αρχιτεκτονική, αλλά εμπλουτίζει τον προβληματισμό του με αναφορές στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Και το κείμενο-έκπληξη, υπογεγραμμένο από έναν ερευνητή που προσέδωσε στη γαστριμαργική φιλολογία το βάθος της φιλοσοφικής σκέψης και τη χάρη ενός παιγνιώδους, κοσμοπολίτικου, διαυγούς πνεύματος: Νεωτερικότητα και μοντερνισμός στην κουζίνα, η μαγειρική ως τέχνη και τεχνική, από τον ρέκτη Αλβέρτο Αρούχ, τον γνωστό μας Επίκουρο.
Αν υπάρχει κάποια επιφύλαξη ως προς τη συγκρότηση του τόμου, αυτή δεν αφορά το υπάρχον, αλλά το διαφεύγον – τη δυσαναλογία, με άλλα λόγια, ανάμεσα στα γνωστικά πεδία που προσεγγίζονται στο βιβλίο. Είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν πολλά κείμενα για την αρχιτεκτονική, προνομιακό, ούτως ή άλλως, χώρο του μοντερνισμού, καθώς ο τελευταίος, μεταξύ άλλων, προκρίνει τη στιβαρή δομή, τη μορφική αυστηρότητα, την ακρίβεια της έκφρασης· όμως η απουσία της λογοτεχνίας ή της θεατρικής τέχνης από τον τόμο είναι ηχηρή. Ο γοητευμένος αναγνώστης περιμένει τη συνέχεια.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)