Theory's History 196X - 199X

In recent international literature addressing the history of 20th century architectural theory, the year 1968 is indicated as a decisive moment, giving rise to a ‘new’ architectural theory. From that moment onwards, emphasis was no longer placed on the aesthetics of architecture, but on its critical potential. Yet, according to some scholars, this intensification of theory was short-lived. A presence of coexisting and even contradictory paradigms derived from very different epistemic domains (anthropology, philosophy, linguistics, social sciences, etc.) led to a setback of theory, resulting in an end-of-theory atmosphere in the 1990s.

It is not a coincidence that the so called death of architectural theory concurred with the upsurge of anthologies on architectural theory that collect and classify referential texts. Instead of burying theory, these anthologies had an additional effect, namely to institutionalise it. In other words, they offered both closure to a past period and also defined the locus of a next period of theorisation, invoking a ‘historical turn’. At the same time architectural discourses, and especially architectural historiography, were engaging with new theoretical fields such as gender studies or postcolonial studies, giving rise to a continued production of theoretically informed books and articles.

The goal of this conference is to discuss the methodological challenges that come along with this historical gaze towards theory, by focusing on the concrete processes in which knowledge is involved. By screening the unspoken rules of engagement that the accounts of post-war architectural theory have agreed to and distributed, we want to point at dominant assumptions, biases and absences. While anthologies inevitably narrate history with rough meshes, we believe it is time to search for those versions of theory formation that have slipped through these nets of historiography, in order to question the nature of theory and the challenges it poses to historians. How do you do historical research on something as intangible as theory, or in a broadened sense, the knowledge of architecture? 

 

link

programme

LIFO 26/1/2017

Την περασμένη Παρασκευή ο πιο διάσημος κατασκευαστής της δεκαετίας του '80 ορκίστηκε 45ος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Κατασκευαστής ενός ύφους αρχιτεκτονικής για την οποία την εποχή που αναδυόταν, ένας νεαρός Ολλανδός αρχιτέκτονας, με το όνομα Rem Koolhaas, έγραφε ότι ήταν πολύ σημαντική γιατί συνδύαζε δύο βασικά στοιχεία: ήταν πολύ αδιάντροπη και πολύ δημοφιλής ταυτόχρονα. Αδιάντροπη γιατί δεν ένιωθε την ανάγκη να δικαιολογηθεί ούτε να απολογηθεί για αυτό που ήταν, και δημοφιλής γιατί όλοι την καταλάβαιναν, την απολάμβαναν και την αγαπούσαν.

Μέσα από το περίπτερο 'Κατοικία και δημόσιος χώρος' της έκθεσης GR80s θα προσπαθήσουμε να κάνουμε συνδέσεις όπως η παραπάνω και οι οποίες θα μας επιτρέψουν να ξαναδούμε την σημερινή εποχή μέσα από μια δεκαετία η οποία την έχει επηρεάσει πολύ περισσότερο από όσο νομίζουμε. Άλλωστε, τα όσα έγιναν εκείνη την δεκαετία έχουν ενδιαφέρον ακριβώς στον βαθμό που μπορούν να περιγράψουν απαντήσεις σε ερωτήματα που αναζητούν την καταγωγή της σημερινής συνθήκης.

Η ιδέα γύρω από το περίπτερο, η οποία διατρέχει και όλη την έκθεση, ήταν να δημιουργηθεί ένα αναστοχαστικό-αναβιωτικό περιβάλλον το οποίο θα ήταν καταρχήν οικείο στο μεγαλύτερο δυνατό κοινό.

Βλέποντας ξανά γνωστά σχέδια, μελέτες, προτάσεις και δημοσιεύματα για την πόλη και τον αστικό χώρο αλλά και μεγάλα έργα, πολεοδομικές παρεμβάσεις και ιδιωτικά κτίρια της δεκαετίας του '80 θα διαπιστώσει κανείς ότι η σημερινή πόλη ακολούθησε, σε μεγάλο βαθμό, στρατηγικούς άξονες οι οποίοι παγιώθηκαν εκείνη την εποχή. Θα καταλάβει επίσης ότι μια ορισμένη οπτική για το τι (πρέπει να) είναι η σύγχρονη πόλη, άποψη την οποία πλέον οι περισσότεροι θα θεωρούσαμε αυτονόητη, διαμορφώθηκε τότε. Αστικές αναπλάσεις, έργα πολιτισμού, συγκροτήματα αθλητισμού, κέντρα εμπορίου και αναψυχής υποστήριξαν το νέο, διεθνές, μετανεωτερικό προφίλ του κατοίκου της πόλης. Κατακτήσεις προηγούμενων εποχών όπως η εξάπλωση της αυτοκίνησης άρχισαν να θεωρούνται σοβαρά προβλήματα ενώ εισαγόμενες αισθητικές αναφορές και μορφές ζωής άρχισαν να υιοθετούνται μαζικά.

Αλλά και στην μικρή κλίμακα του χώρου της κατοικίας οι μετασχηματισμοί της δεκαετίας του '80 απηχούν ακόμα. Το τί είναι ένα σπίτι, το πώς είναι ένα σπίτι, το τί κάνουμε μέσα σε αυτό και με ποιούς ρόλους, ήταν δεδομένα τα οποία ανασυγκροτήθηκαν εκείνη την δεκαετία. Θα δει κανείς τυπικά δωμάτια να 'μετακινούνται', νέες λειτουργίες να αναπτύσσονται, καθημερινές δράσεις να επεκτείνονται, εσωτερικούς τοίχους να 'πέφτουν', άκαμπτα όρια να σπάνε, εξωτερικά ανοίγματα να διευρύνονται, μπαλκόνια να μεγαλώνουν, καινούργια έπιπλα και συσκευές να εμφανίζονται. Θα αντιληφθεί κανείς επίσης μια άλλη σχέση με τα αντικείμενα, πιο 'μαλακή' και φιλική, άρα και μια άλλη σχέση με το σώμα, πιο άμεση και απενοχοποιημένη.

Στο περίπτερο, το οποίο αναπτύσσεται μέσα στο κτίριο 'Αποθήκη' της Τεχνόπολης, ο επισκέπτης θα αναγνωρίσει δύο διακριτές ενότητες. Από τη μια πλευρά ένα γραμμικό χρονολόγιο παρουσιάζει κάποια από τα σημαντικά γεγονότα της δεκαετίας σε σχέση με τον δημόσιο χώρο και την αρχιτεκτονική. Από την άλλη πλευρά, μια ξύλινη πόρτα οδηγεί σε ένα διαμέρισμα του 1987, δηλαδή σε μια πιστή ανακατασκευή ενός τυπικού διαμερίσματος της εποχής.

Πρέπει να υπογραμμίσω εδώ τη δυσκολία του εγχειρήματος, αλλά και την εξαιρετική συνέργεια που απαιτήθηκε για να ανακληθούν από την αφάνεια τα εκατοντάδες τεκμήρια, αντικείμενα και έπιπλα της δεκαετίας του '80 που έκαναν όλη την έκθεση αλλά και ιδιαίτερα το συγκεκριμένο περίπτερο πραγματικότητα. Δεκάδες άνθρωποι μας δάνεισαν κομμάτια από τα σπίτια τους, ενώ άλλα εντοπίστηκαν από τους επιμελητές, αγοράστηκαν ή ανακατασκευάστηκαν. Τελικά, μαζί στους ίδιους χώρους, συνυπάρχουν αντικείμενα με τελείως διαφορετικές αξίες και αφετηρίες: από δυσεύρετα εκθέματα μουσειακού χαρακτήρα, ετερόκλητα αντικείμενα καθημερινής χρήσης και καλά φυλαγμένα φετίχ μέχρι μπανάλ σκεύη ξεχασμένα σε οικιακές αποθήκες, συσκευές που ανασύρθηκαν κυριολεκτικά από τα σκουπίδια, οικοδομικά υλικά και κατασκευές που αποσπάστηκαν προσεκτικά από πρόσφατες ανακαινίσεις.

Σε κάθε περίπτωση, η έμφαση δόθηκε σε όσα αποτέλεσαν συλλογικές εμπειρίες και αναπαραστάσεις. Στην ανάδειξη των διακριτικών στοιχείων που ήταν προσωπικά και συλλογικά ταυτόχρονα, οικεία σε όλους μας κομμάτια μιας ρευστής και πληθωρικής εποχής. Η λειτουργία που επιτελούν τα αντικείμενα του περιπτέρου έχει, με άλλα λόγια, να κάνει με την ενεργοποίηση μιας μνήμης η οποία είναι σημαντική ακριβώς γιατί είναι κοινότοπη, ακριβώς γιατί είναι δική μας. Μακριά από μια ασύμμετρη διδακτική προσέγγιση που αναδεικνύει το μοναδικό και το ιδιαίτερο προσπαθήσαμε να τοποθετήσουμε έναν 'καθρέφτη' ο οποίος να επιτρέπει στον καθένα να μπορεί να σταθεί απέναντί του και να αναγνωρίσει μέσα σε αυτό το διαμέρισμα κάτι δικό του, όσο μικρό και αν είναι αυτό.

Αν αναλογιστούμε ότι η δεκαετία του '80 ήταν η δεκαετία που για πρώτη φορά διευρυμένα μεσοστρώματα είχαν τόσο πρωταγωνιστικό ρόλο η υποτίμησή της από το ευρύ κοινό μοιάζει με ένα παράδοξο. Είναι σαν ο ιδιοκτήτης ενός διαμερίσματος να μιλάει κοροϊδευτικά για τα έπιπλα του σπιτιού του 'ξεχνώντας' ότι ο ίδιος τα επέλεξε. Ίσως ένα ταξίδι πίσω στον χρόνο να μην αρκεί. Χρειάζεται να γίνει και ένα ταξίδι πίσω στον χώρο εκείνης της μακρινής εποχής η οποία καθόρισε όσο καμία άλλη αυτό που είμαστε σήμερα. 

www.gr80s.gr

Περίπτερο 'Κατοικία και δημόσιος χώρος'

Επιμελητής: Κώστας Τσιαμπάος / Σχεδιασμός διαμερίσματος: Γιάννης Καραχάλιος - Ελισάβετ Πλαΐνη / Κατασκευή διαμερίσματος: Επίκυκλος Τεχνική Κατασκευαστική / Βοηθοί έρευνας: Σοφία Ιατρού, Χρήστος-Γεώργιος Κρητικός, Άρτεμις Παπαδοπούλου, Ναταλία Βλαχοπούλου.

περισσότερα στο τεύχος 504

Designing on biographies

ENG

During our initial discussions the clients were describing their ideal residence using highly pictorial references such as “tiled roofs”, “village-style”, “castle ramparts”, etc.. With the aid of qualitative, in-depth interviews with the residents, a methodological tool borrowed from social anthropology, we understood that these were just superficial projections of unconscious representations. Margaret’s reference to the “village” was associated with memories of her childhood in her grandmother’s house with the big courtyard in the village, where Margaret used to spend every summer. For Margaret, the house with the courtyard was conceived as a symbol of a happy family life. Hence, the new dwelling was designed incorporating a patio - courtyard.

Theotokis’ reference to the “village” had to do with the pleasure of hiking in nature (he is a doctor and head of the local mountaineering club). According to the interviews his most enjoyable hikes were those which ended in the conquest of a hill overlooking the landscape. The image of the “ramparts of the castle” was a visual codification of such an experience. Consequently, in the new house we incorporated two types of movements from the ground floor to the first floor and the terrace. A slow promenade and a steep vertical movement that directly connects the living room on the ground floor, the office on the first floor, and the terrace with the panoramic view to the surrounding landscape.

GR

Στις πρώτες συζητήσεις οι κάτοικοι περιέγραφαν την κατοικία τους χρησιμοποιώντας έντονες εικονογραφικές αναφορές όπως «στέγες με κεραμίδια», «χωριάτικο στυλ», «επάλξεις όπως τα κάστρα», κ.α.. Από τις ημιδομημένες συνεντεύξεις φάνηκε ότι τα παραπάνω ήταν επιφανειακές προβολές ασυνείδητων αναπαραστάσεων. Στην περίπτωση της Μαργαρίτας η αναφορά στο «χωριό» συσχετιζόταν με αναμνήσεις από την παιδική της ηλικία και το σπίτι με την αυλή της γιαγιάς στο χωριό όπου περνούσε τα καλοκαίρια της. Για την Μαργαρίτα, το σπίτι με την αυλή είχε μετασχηματιστεί σε σύμβολο της ευτυχισμένης οικογενειακής ζωής. Έτσι η κατοικία σχεδιάστηκε σε σχήμα Π ενσωματώνοντας ένα αίθριο - αυλή.

Στην περίπτωση του Θεοτόκη η αναφορά στο «χωριό» είχε σχέση με την απόλαυση που του προσέφερε η πεζοπορία στη φύση (είναι γιατρός και αρχηγός του τοπικού ορειβατικού συλλόγου). Από τις συνεντεύξεις φάνηκε ότι για τον Θεοτόκη οι πλέον απολαυστικές πορείες ήταν αυτές που κατέληγαν στην κατάκτηση ενός υψώματος με απρόσκοπτη θέα. Οι «επάλξεις του κάστρου» ήταν μεταφορά αυτής της εμπειρίας. Έτσι το κτίριο ενσωμάτωσε δύο ειδών κινήσεις από το ισόγειο προς τον όροφο και το δώμα. Μια αργή-περιπατητική και μια απότομη κατακόρυφη που ένωνε άμεσα το καθιστικό του ισογείου και το γραφείο του ορόφου με το δώμα από όπου ανοίγονταν η πανοραμική θέα προς το γύρω τοπίο.

Αφετηρίες/ τομ. Ι

Το ιδιωτικό μας κοινότοπο

Τον Ιανουάριο του 1980 ήμουν τριάμισι χρονών. Πριν λίγο καιρό είχαμε εγκατασταθεί στο νέο μας διαμέρισμα στο Παγκράτι με τους γονείς μου και την νεογέννητη αδερφή μου. Το ρετιρέ του 4ου ορόφου δεν είχε επιπλωθεί καλά-καλά γι αυτό μπορούσα και μεταφερόμουν με αστραπιαία ταχύτητα από το ένα δωμάτιο στο άλλο. Πάνω στα κρύα γκρίζα μάρμαρα του καθιστικού ή τα ζεστά ξύλινα πατώματα των υπνοδωματίων, τρέχοντας με τα πόδια ή γλιστρώντας με το αγωνιστικό ποδηλατο-αυτοκινητάκι μου. Από αυτήν την άποψη τα 80κάτι τετραγωνικά του χώρου μου φαίνονταν ατελείωτα. Ατελείωτο μου φάνηκε βέβαια και εκείνο το βράδυ του 1981 που όλες οι πολυκατοικίες της Αθήνας άρχισαν να κουνιούνται ταυτόχρονα και εμείς μετακομίσαμε για λίγο στη μονοκατοικία του παππού και της γιαγιάς. Η πολυκατοικία μας ωστόσο άντεξε μια χαρά και το διαμέρισμα γέμισε σταδιακά με καινούργια πράγματα. Παιδικά έπιπλα από σουηδικό καπλαμά και πτυσσόμενα τραπέζια από φορμάικα, μασίφ καναπέδες με εμπριμέ σατέν υφάσματακαι μπρονζέ φωτιστικά με γυάλινα άνθη,ναίφ πίνακες ζωγραφικής με δέντρα και μαλακές μοκέτες σε παλ χρώματα, εισαγώμενα πλαστικά παιχνίδια και διάφανα μουράνο ζωάκια, φουτουριστικές γιαπωνέζικες τηλεοράσεις και μεταλλικά στερεοφωνικά με μπλε λαμπάκια,ιλουστρασιόν βιβλία τέχνης και αφίσες από παιδικά εβδομαδιαία περιοδικά, αντιγραμμένες κασέτες μουσικής και δισκέτες υπολογιστή διαμέτρου 5 και 1/4.

Την υπόλοιπη Αθήνα την είδα σιγά-σιγά, μέσα από τα πίσω παράθυρα του οικογενειακού αυτοκινήτου,στις μεγαλύτερες διαδρομές για βόλτες ή επισκέψεις και τις μικρότερες εξορμήσεις για δουλειές, σινεμά ή ψώνια. Στο κέντρο ο κόσμος να γεμίζει την Αθηνάς και την Αιόλου, αυτοκίνητα, ταξί και τρόλει να στριμώχνονται στην Πανεπιστημίου, παρατημένα νεοκλασικά να περιμένουν τη μοίρα τους. Σκοτεινοί πεζόδρομοι, φωτεινά μικρομάγαζα και ένα καμμένο Μινιόν. Στα προάστια νέα εμπορικά κέντρα, όπως το εντυπωσιακό Atrina και το γυαλιστερό Galleria, επιβλητικά στάδια όπως το τεράστιο ΟΑΚΑ και το δυναμικό ΣΕΦ. Προαστιακές πολυκατοικίες πανταχόθεν ελεύθερες με διαμπερείς πιλοτές, γεωμετρικά παρτέρια με γκαζόν και μπετονιένες ζαρντινιέρες, παρατεταγμένοι ηλιακοί και απειθάρχητες κεραίες.

Στο περίπτερο 'Kατοικία και δημόσιος χώρος' θα προσπαθήσουμε να ξαναθυμηθούμε όλα τα παραπάνω ανασυνθέτοντας μια συνοπτική αφήγηση της ελληνικής πόλης της δεκαετίας του '80 και, κυρίως, κατασκευάζοντας αναδρομικά ένα τυπικό διαμέρισμα της εποχής.Από τη μεγάλη κλίμακα του δημόσιου έργου έως τη μικροκλίμακα του διακοσμητικού αντικειμένου, συλλογικές εμπειρίες και προσωπικές επιλογές,υβρίδια παράδοσης και υπερνεωτερικότητας, μάγματα συντήρησης και χειραφέτησης, αποτυπώνονται στον χώρο σε μια εποχή όπουτο πλέον ιδιωτικό καθρεφτίζεται στο πλέον κοινότοπο,όχι από ανάγκη αλλά από επιλογή.

Επιμέλεια περιπτέρου Κ. Τσιαμπάος

Σχεδιασμός διαμερίσματος Ε. Πλαΐνη - Γ. Καραχάλιος

http://www.gr80s.gr

Aν έχετε κάτι σχετικό από τη δεκαετία του Ογδόντα, συμπληρώστε τη φόρμα εδώ και γίνετε μέλη της κοινότητας της έκθεσης GR80s. Η Ελλάδα του Ογδόντα στην Τεχνόπολη.

Έκδοση: Ελληνική Αρχιτεκτονική στον 20ό και 21ο αιώνα

Πρόκειται για τον τόμο πρακτικών του Α΄ Συνεδρίου Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής που πραγματοποιήθηκε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών τον Μάιο 2014. Οι 54 συνολικά ανακοινώσεις του τόμου επικεντρώνονται σε θέματα ιστοριογραφίας της νεότερης και σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής, με τρόπο συστηματικό και εμπεριεκτικό. Καλύπτουν τα εξής ζητήματα: 1) Αρχιτεκτονική και τέχνη από το τέλος του Νεοκλα­σι­κισμού ως τις αρχές του 21ου αιώνα 2) Ιστορία της αρχιτεκτονικής του Μεσοπολέμου 3) «Θεωρία της αποκατάστασης» της αρχιτεκτονικής του μοντέρνου κινήματος 4) Ιστορία της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής? 5) Η ερευνητική συμβολή των αρχιτεκτονικών αρχείων 6) Θεωρητικές υποθέσεις για την αρχιτεκτονική του 20ού αιώνα και ­7) Κριτική αποτίμηση της σύγχρονης συνθήκης. Οι περισσότεροι από τους συγγραφείς των ανακοινώσεων, εκπρόσωποι διαφορετικών γενεών, διδάσκουν στις σχολές αρχιτεκτονικής ανά την Ελλάδα ή στο εξωτερικό, ενώ άλλοι είναι ερευνητές σε έγκυρους ερευνητικούς φορείς εκτός πανεπιστημίου.

Η σύνθετη γενική θεματολογία και οι νέες ερευνητικές προσεγγίσεις των επιμέρους θεμάτων δίνουν στον τόμο χαρακτήρα πρωτότυπο, ολοκληρωμένο και ιδιαίτερα διδακτικό για όσους ενδιαφέρονται για την ελληνική αρχιτεκτονική της εποχής μας.

Περιεχόμενα

Εισαγωγή του Επιμελητή || Αντί Προλόγου || Όψεις τέλους– Όψεις αρχής || Οι τέχνες στην αρχιτεκτονική εκπαίδευση: Από την αναπαράσταση στην «εικαστικοποίηση» || Ο Νίκος Μητσάκης στην ιστοριογραφία της ελληνικής μεσοπολεμικής αρχιτεκτονικής || «Η οργανική πόλις» του 4ου CIAM και ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος || Εκδοχές του μοντερνισμού στην αρχιτεκτονική του βορειοελλαδικού χώρου:– Το έργο του αρχιτέκτονα Λέανδρου Ι. Ζωίδη (1900-1965) || Παναής Μανουηλίδης: Μοντερνισμός χωρίς ρητορεία || Μοντερνισμός και ελληνικότητα στα «Cahiers d’'Art» || Τα «χίλια», τα «πεντακόσια» και τα «δεκαοχτώ»: – Στοιχεία μορφολογίας των προσφυγικών συνοικισμών του Μεσοπολέμου στην Καβάλα, η αρχειακή και ψηφιακή τεκμηρίωσή τους και οι προσπάθειες προστασίας τους || Η πρόταση ανακαίνισης του Δημοτικού Θεάτρου Αθηνών από τον Εμμανουήλ Λαζαρίδη Αυτοβιογραφικοί μοντερνισμοί:– Oι τέσσερις απόφοιτοι της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου του 1930 || Από την αναζήτηση μιας νεωτερικότητας που θα μπορούσε να είναι ταυτόχρονα ελληνική προς μια πολλαπλότητα του παρόντος:– H «ελληνικότητα» στην αρχιτεκτονική ή η αρχιτεκτονική στην Ελλάδα; || Πρόταση συντήρησης και αποκατάστασης της «Μπλε Πολυκατοικίας» στα Εξάρχεια || Ερμηνευτικές προσεγγίσεις της «διατήρησης» και «αποκατάστασης» των κτιρίων του μοντέρνου κινήματος || FIX, ένα πραγματικά μοντέρνο κτίριο; Μια διαδικασία συνεχόμενου μετασχηματισμού || Από τη θεωρία της κριτικής αποκατάστασης στη θεωρία της αποκατάστασης της αρχιτεκτονικής του μοντέρνου κινήματος || Αποκατάσταση και εκσυγχρονισμός:– Από το Μέγαρο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού στο Citylink || Η αγωνία της απώλειας και ο νομοθέτης || Αρχιτεκτονική του μοντέρνου κινήματος:– Ζητήματα προστασίας, διατήρησης και αποκατάστασης || Ξενοδοχεία στη μεταπολεμική Φλώρινα (1950-1970) || Απωθημένα κείμενα:– Οι σπουδαστικές διαλέξεις της δεκαετίας του 1980 στη Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ ως όχημα ανίχνευσης των μεταμοντέρνων ζυμώσεων της αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα || Η επιρροή του μοντέρνου στα συγκροτήματα κοινωνικής κατοικίας του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας || Ο Γεώργιος Κανδύλης και η άφατη Αθήνα || Το ερευνητικό πρόγραμμα των αρχαίων ελληνικών πόλεων του Κ. Α. Δοξιάδη || Γιώργος Νικολετόπουλος: Ο αρχιτέκτονας και το έργο του || Ο ιστορικός, η πόλη και οι άλλοι:– Η συμβολή των πολεοδόμων-αρχιτεκτόνων στην ιστορική έρευνα || Οι εκκλησίες και οι περιβάλλοντες χώροι τους στην Καλλιθέα των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών || Διεθνές αεροδρόμιο Ελληνικού – Διεθνισμός και ελληνικότητα || Το πρόγραμμα ανοικοδόμησης στην Κρήτη μετά τις καταστροφές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η συμβολή του Κωνσταντίνου Δοξιάδη, – Μια πρώτη προσέγγιση || Αλεξάνδρα Πασχαλίδου-Μωρέτη:– Έμφυλες-βιογραφικές προσεγγίσεις της αρχιτεκτονικής ιστοριογραφίας || Προοπτικές ανάγνωσης της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής παραγωγής στην Ελλάδα μέσα από τη δράση της Κοσμητείας Εθνικού Τοπίου και Πόλεων (ΚΕΤΠ) (1953-1986) || Το περιοδικό «Αρχιτεκτονική» και η μεταπολεμική πολυκατοικία || Η «άνοιξη του 1960», η αρχιτεκτονική στην Ελλάδα και η ιδεολογία της || Το Τουριστικό Περίπτερο των Μυκηνών || «Αποφασίζει ομοφώνως...»:– Το ιστορικό αρχείο του Δήμου Αθηναίων και η συμβολή του στην έρευνα || Lulea-Hudiksvall-Αθήνα. Κύκλος-τετράγωνο-κύκλος:– Τρία θέατρα του Ιωάννη Δεσποτόπουλου || Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών:– Μια ανεπίσημη εκδοχή ιστοριογραφίας της αρχιτεκτονικής || Η διδακτορική διατριβή «συμβολή στη μελέτη της ιταλικής αρχιτεκτονικής του Μεσοπολέμου στην πόλη της Κω» και το αρχειακό υλικό του επί ιταλοκρατίας τεχνικού γραφείου Κω || Η πορεία προς την Οκτάνα:– Ανδρέας Εμπειρίκος και Άρης Κωνσταντινίδης || Ο οίκος ως πόλη, η πόλη ως λαβύρινθος, ο λαβύρινθος ως κόσμος:– Ένα διαχρονικό μοντέλο της σύγχρονης μεγαλούπολης || Η σχέση ιστορίας και θεωρίας της αρχιτεκτονικής στην ελληνική αρχιτεκτονική κουλτούρα || Από το perceptum στο percipiens της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής || Θεωρητική «υπεραναπλήρωση» και ανάγκη θεωρητικής στήριξης || Η αρχιτεκτονική ανάμεσα στην Επιστήμη και στην Τέχνη:– Kείμενα αρχιτεκτονικής στα «Χρονικά Αισθητικής» (1962-2010) || Ο χώρος ως σύνθετο συμβολικό σύστημα: Η επιτόπια ενεργοποίηση της μνήμης στον «εσωτερικό δρόμο» του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού || H «βούληση για ζωή» ως αρχιτεκτονική:– Υποθέσεις σχετικά με το φιλοσοφικό υπόβαθρο της σκέψης του 'Αρη Κωνσταντινίδη || Διελεύσεις στις ανολοκλήρωτες νεωτερικότητες: Το «υψηλό» και το «χαμηλό» στην αρχιτεκτονική των Le Corbusier και Δημήτρη Πικιώνη || Διαρκής μοντερνισμός και αρχιτεκτονική εκπαίδευση:– Στοιχειακή σύνθεση και ολότητα, ιδέα και δομή ως διαχρονικά μεθοδολογικά εργαλεία στη συνθετική διαδικασία || Η κατοίκηση των εικόνων: Αρχιτεκτονικές αφηγήσεις στα χρόνια της μεγάλης κρίσης || «Το πύρινο έδαφος της πραγματικότητας»: Στιγμιότυπα σχεδιασμού του δημόσιου χώρου (1967-1990) || Σταθερότητα και ευκινησία:– Μια αυτοκριτική προσέγγιση || Αισθητική του ορίου και φαντασμαγορία του εσωτερικού χώρου: Το σπίτι-bunker και η πλατεία-θέαμα || Πραγματική και νοητική κατασκευή: Η αντίληψη των αρχιτεκτόνων για το δομικό σύστημα των σύγχρονων κτιρίων || Δέκα χρόνια αρχιτεκτονικού λαϊκισμού || Ο τόπος ως επιλεκτικό τοπίο δράσης για τη σύγχρονη ελληνική αρχιτεκτονική.

Τα κείμενα γράφουν οι: Σωκράτης Γεωργιάδης, Κωνσταντίνα Δεμίρη, Δημήτρης Αλ. Σεβαστάκης, Αλέξανδρος Αντωνίου, Λίνα Δήμα, Λέανδρος Γ. Ζωίδης, Λίλα Θεοδωρίδου-Σωτηρίου, Τίνα Καραλή, Νικόλαος Απ. Λιανός, Διονύσιος Ρουμπιέν, Πέτρος Φωκαΐδης, Μαριάννα Χαριτωνίδου, Άλκηστη Δανιήλ, Παναγιώτης Α. Δήμας, Ντόρα Θεοδωροπούλου, Νικολία Ιωαννίδου, Γιάννης Κίζης, Παναγιώτης Πάγκαλος, Κορνηλία Τρακοσοπούλου-Τζήμου, Χρυσούλα Βοσκοπούλου, Στέλιος Γιαμαρέλος, Σοφία Γκουβούση, Paola Cofano, Μάνθα Ζαρμακούπη, Διονύσης Α. Ζήβας, Εύη Καπώλη, Ιωάννης Α. Καρατζόγλου, Κωσταντής Κίζης, Αμαλία Κωτσάκη, Αναστασία (Σάσα) Λαδά, Ελένη Μητάκου, Βάσω Λιόλιου, Όλγα Μοάτσου, Γεώργιος Μ. Σαρηγιάννης, Θανάσης Θ. Σωτηρίου, Ζέττα Αντωνοπούλου, Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος, Γεράσιμος Θωμάς, Ιουλία Κ. Παπαευτυχίου, Ξενοφών Βαλτάς, Αριστοτέλης Δημητρακόπουλος, Ελένη Ι. Κανετάκη, Νεφέλη Κυρκίτσου, Κωνσταντίνος Μωραΐτης, Βασιλική Πετρίδου, Γιάννα Σταυρουλάκη, Νικόλαος-Ίων Τερζόγλου, Αλέξιος Τζομπανάκης, Σταύρος Γυφτόπουλος, Σοφία Τσιράκη, Πάνος Δραγώνας, Γαρυφαλλιά Κατσαβουνίδου, Αναστάσιος Κωτσιόπουλος, Φωτεινή Μαργαρίτη, Χρήστος Τέσσας, Κώστας Τσιαμπάος, Δήμητρα Χατζησάββα.

Ο Le Corbusier και η Μοντέρνα Σαντορίνη

BIOS/Tesla - Δευτέρα 27/6/2016 στις 8 μ.μ.

Με την προβολή της ταινίας «Ο Le Corbusier και η Μοντέρνα Σαντορίνη» ολοκληρώνεται στην Αθήνα η δέσμη εκδηλώσεων με γενικό τίτλο «Αναφορά στον Ελ/Le Corbusier» που ξεκίνησε το Φθινόπωρο 2015 με την πρωτοβουλία της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Ε.Μ.Π. και αφορμή τα 50 χρόνια από τον θάνατο του Le Corbusier.

Στο πρόσωπό του Le Corbusier εκφράστηκε ιδανικά η νεωτερικότητα του εικοστού αιώνα, με όλες τις αντιφάσεις και τις αντιπαραθέσεις της. Η σχέση του με την Ελλάδα - και ιδιαίτερα το Αιγαίο και την Σαντορίνη -ήταν μια σχέση μαγείας και μαθητείας, με διαρκείς και αμοιβαίες ανταλλαγές.

Σπουδαστές της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου έχουν καταγράψει και επεξεργαστεί με οπτικοακουστικά μέσα το εγγενές μοντέρνο στη θηραϊκή αρχιτεκτονική, τις επιρροές της θηραϊκής αρχιτεκτονικής στο έργο του Le Corbusier, την επιστροφή του μοντέρνου κινήματος στη Σαντορίνη μετά τους σεισμούς (1956-60) και τη σύγχρονη αλλοίωση της θηραϊκής αρχιτεκτονικής. Οι σπουδαστές συμμετείχαν σε ένα εντατικό εργαστήριο στη Σαντορίνη από 25-28 Φεβρουαρίου 2016, με θέμα «ο Le Corbusier και η Μοντέρνα Σαντορίνη», συνεχίζοντας μια πρώτη επίσκεψη τον Οκτώβριο 2015 στην οποία μελέτησαν και κατέγραψαν τον αρχιτεκτονικό πλούτο της παραδοσιακής θηραϊκής αρχιτεκτονικής στους οικισμούς της Οίας, Φοινικιάς, Φηρών, Μεσαριάς, Πύργου και Εμπορείου στο πλαίσιο του μαθήματος «Αρχιτεκτονική Ανάλυση Παραδοσιακών Κτιρίων και Συνόλων». Η ταινία-σημειωματάριο μαθήματος βρίσκεται σε διάλογο με το φιλμ του Moholy-Nagy, το οποίο αφηγείται το ταξίδι από τη Μασσαλία στον Πειραιά και τις Κυκλάδες αμέσως μετά το 4ο CIAM στην Αθήνα τον Αύγουστο 1933.

H εκδήλωση «Μοντέρνα Σαντορίνη» οργανώνεται από τη Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ με τη στήριξη του Δήμου Θήρας. Τον σχεδιασμό και συντονισμό της εκδήλωσης έχουν αναλάβει οι Παναγιώτης Τουρνικιώτης, Καθηγητής ΕΜΠ, Ρίβα Λάββα Επικ. Καθηγήτρια ΕΜΠ, Κώστας Τσιαμπάος, Επικ. Καθηγητής ΕΜΠ μαζί με την Έλενα Κωνσταντινίδου, Επικ. Καθηγήτρια ΕΜΠ, και τη Μαρούλα Μπαχαρίδου, μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΕΜΠ.

Συνεργασία: Ανδρέας Βακαλιός, Βίκυ Μπέτσου ΑΣΚΤ, Σταύρος Κορωναίος
Συνδιοργάνωση: ΒIOS

Με την ευγενική υποστήριξη του Δήμου Θήρας, της Εστίας του Πύργου, των ξενοδοχείων
ΗΛΙΟΤΟΠΟΣ, CASA FLORINA, MELTEMI SUITES, LOIZOS, VOREINA, LILIUM, KALMA HOTEL, PELICAN HOTEL, των εταιριών BLUE LINE SANTORINI, NST TRAVEL και του ΚΤΕΛ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ.

Τη δέσμη εκδηλώσεων και για τον Le Corbusier στηρίζουν το Ίδρυμα Le Corbusier, το Γαλλικό Ινστιτούτο, το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής, η Ελβετική Πρεσβεία, το Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου, το Ελληνικό Docomomo και η Διεθνής Εταιρεία Φίλων του Ιδρύματος Le Corbusier.

Ο φωτογράφος, ο αρχιτέκτονας και το καλύβι του

© Fondation Le Corbusier

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

Κύκλος Α : Ο φωτογράφος και ο αρχιτέκτονας
Έναρξη : 10.00 πμ

Κώστας Ιωαννίδης : «(Από πόσο) Μακριά κι αγαπημένα (;) : Πλησιάζοντας το κτισμένο μέσα από τη φωτογραφική εικόνα».

Γιώργης Γερόλυμπος : «Φωτογραφία, ένας σιωπηλός σύμμαχος. Σκέψεις πάνω στην αρχιτεκτονική και βιομηχανική εικόνα».

Ηώ Πάσχου : «Οι καλοκαιρινές διακοπές του Lucien Hervé στο Cap Martin και η έννοια της αφήγησης των εικόνων».

Συντονίζει η Ηώ Πάσχου και ακολουθεί συζήτηση.

Κύκλος Β : Ο αρχιτέκτονας και το καλύβι του
Έναρξη : 12.00 μμ

Μαρούλα Μπαχαρίδου & Αλεξάνδρα Τιμαγένη, Αρχοντούλα Ευαγγελίου, Ελένη Παπαγεωργίου, Νίκος Ρώσσης : «Το μάθημα του Le Corbusier»

Μαρία Τασσοπούλου : «Υπόθεση 366 366 Roberto Cap Martin»

Γιώργος Παρμενίδης : «Οι νεφεληγερέτες του Cabanon»

Τζίνα Σκιαδά : «Χώρος, Χρόνος, Κοινωνία: Μία ανθρωπολογική προσέγγιση στο Cabanon του Le Corbusier»

Παναγιώτης Τουρνικιώτης : «Το καλύβι της αρχιτεκτονικής»

Συντονίζει ο Κώστας Τσιαμπάος και ακολουθεί συζήτηση.

Urban Allotment Gardens in Europe

Although urban allotment gardening dates back to the nineteenth century, it has recently undergone a renaissance of interest and popularity. This is the result of greater concern over urban greenspace, food security and quality of life. This book presents a comprehensive, research-based overview of the various features, benefits and values associated with urban allotment gardening in Europe. 

The book is based on a European COST Action project, which brings together researchers and practitioners from all over Europe for the first detailed exploration of the subject on a continent-wide scale. It assesses the policy, planning and design aspects, as well as the social and ecological benefits of urban allotment gardening. Through an examination of the wide range of different traditions and practices across Europe, it brings together the most recent research to discuss the latest evolutions of urban allotment gardening and to help raise awareness and fill knowledge gaps. The book provides a multidisciplinary perspective, including insights from horticulture and soil science, ecology, sociology, urban geography, landscape, planning and design. The themes are underpinned by case studies from a number of European countries which supply a wide range of examples to illustrate different key issues.

Table of Contents

Foreword / Maluo Weirich, General Secretary of the Office International du Coin de Terre et des Jardins Familiaux

Preface / David Crouch

Introduction / Simon Bell

1. A History of Urban Gardens in Europe / Nazila Keshavarz and Simon Bell

Part 1: Urban Allotment Gardens in the European Political, Planning and Legal Sphere 

 
2. The Idea of Allotment Gardens and the Role of Spatial and Urban Planning / Matthias Drilling, Renata Giedych, Lidia Poniży

3. Grassroots Gardening Movements: Towards Cooperative Forms of Green Urban Development? / Byron Ioannou, Nerea Morán, Martin Sondermann, Chiara Certomà and Michael Hardman

4. Political-Economic Urban Restructuring: Urban Allotment Gardens in the Entrepreneurial City / Efrat Eizenberg, Simone Tappert, Nicola Thomas and Andis Zilans

Part 2: The Ecology of Urban Allotment Gardens

5. Ecosystem Services from Urban Gardens / Andrew S. Hursthouse, Teresa E. Leitão, Annette Voigt, Avigail Heller, Béatrice Bechet and Paulo Brito da Luz

6. Environmental Pressures on and the Status of Urban Allotments / Andrew S. Hursthouse and Teresa E. Leitão

7. Lessons Learned: Indicators and Good Practice for an Environmentally Friendly Urban Garden / Annette Voigt, Teresa E. Leitão, Andrew S. Hursthouse, Ari Jokinen, Avigail Heller, Monika Latkowska, Paulo Brito da Luz, Yvonne Christ, Béatrice Béchet, Mart Külvik and Johannes Langemeyer

Part 3: Spatial Design Aspects of Urban Allotment Gardens

8. The Position of Urban Allotment Gardens within the Urban Fabric / Sandra Costa, Runrid Fox-Kämper, Russell Good and Ivana Sentić

9. Emergent Approaches to Urban Gardening / Silvio Caputo, Eva Schwab and Kostas Tsiambaos

10. Allotment Gardens as a Challenge for an Urban Designer / Antoine Zammit and Ina Suklje-Erjavec

Part 4: The Social Sphere of Urban Allotment Gardens

11. Urban Allotment Garden: A Case for Place-Making / Susan Noori and Mary Benson

12. Motivations behind Urban Gardening: "Here I Feel Alive" / Laura Calvet-Mir, Hug March, Helena Nordh, Jeanne Pourias and Barbora Čakovská

13. Urban Allotment Gardens Built for and by Means of Trust / Tim Delshammar, Maria Partalidou and Rhys Evans

Concluding Remarks / Runrid Fox-Kämper

https://www.routledge.com/products/9781138921092